NGÀY CUỐI - THƠ VÀ NHẠC

https://www.youtube.com/watch?v=zQy2ef9kmgA

Đây là một bài thơ của mình được Đặng Cao Thắng phổ nhạc. Bạn gửi cho mình cùng lời bình thơ của một bạn nghe nhạc. Cám ơn nhiều những đồng cảm của các bạn <3

LỜI GIỚI THIỆU VỀ BÀI THƠ 

NGÀY CUỐI của Nguyễn Thị Hậu (một tiến sĩ ngành khảo cổ) là một bài thơ ngắn nhưng có độ nén cảm xúc rất cao, mang rõ dấu ấn của một người từng quen với việc “khai quật” ký ức. Chỉ khác, ở đây, đối tượng khai quật không phải là di chỉ văn hóa, mà là những lớp trầm tích của một mối tình đã kết thúc.

 Không gian thời gian trong bài thơ là sự tàn lụi được đo bằng những vật thể cụ thể. Ngay từ những câu mở đầu:

“Tháng mười hai

Cuốn lịch chỉ còn vài tờ

Rượu trong chai cũng không còn nữa…”

Nhà thơ không nói trực tiếp về chia ly, nhưng mọi thứ đều đang cạn dần.

•Thời gian: “cuốn lịch chỉ còn vài tờ” → năm sắp hết.

•Cảm xúc: “rượu trong chai cũng không còn nữa” → men say, nồng ấm đã vơi.

•Con người: “người là quá khứ” → mối quan hệ bị đẩy lùi về phía sau.

Cách viết này rất “khảo cổ” theo nghĩa tinh thần: không tuyên bố, mà để hiện vật tự nói lên sự biến mất của một đời sống.

Hình ảnh “ly vang” là một phát hiện thẩm mỹ đắt giá.

“Ly vang hứng từng giọt mặn

Đỏ bầm đôi môi”

Đây là một trong những câu thơ đẹp và đau. “giọt mặn” vừa là nước mắt, vừa là dư vị của ký ức. “ly vang” là thứ văn minh, sang trọng, nhưng lại chứa đựng nỗi buồn rất riêng tư. “đỏ bầm đôi môi” là một chi tiết thị giác mạnh: không còn là màu đỏ của đam mê, mà là vết thâm của cảm xúc đã bị dồn nén quá lâu. (Câu thơ này có thể trở thành trục cảm xúc chính khi phổ nhạc, một điểm rơi rất “đắt” cho cao trào.)

Cấu trúc cảm xúc của bài thơ là: muốn nói, nhưng không thể.

“Em muốn nói với anh

Em nhớ…

Ngay cả trong mơ…”

Dấu ba chấm ở đây cực kỳ quan trọng. Nó không chỉ là ngập ngừng, mà là ở đây lời nói đã bị nuốt vào trong. Đáng chú ý là “muốn nói nhưng không nói, “nhớ” nhưng không được phép nhớ, “trong mơ” nhưng vẫn bị ý thức kiểm soát. Đây là trạng thái của một tình yêu đã qua ngưỡng có thể cứu vãn, nhưng lại chưa qua được ngưỡng có thể quên.

Trong NGÀY CUỐI, có một cú đảo hình ảnh rất tinh tế.

“Trăng vẫn dưới chân mình”

Thông thường, trăng ở trên cao, biểu tượng của cái đẹp, của lý tưởng. Nhưng ở đây, trăng “dưới chân” → mọi giá trị lãng mạn đã bị đảo chiều. Nó gợi cảm giác rằng những điều từng thiêng liêng nay trở nên bình thường hoặc tệ hơn, bị giẫm lên, bị bỏ lại. Một chi tiết nhỏ nhưng rất có chiều sâu triết lý.

Cái kết của bài thơ: ký ức như vàng mã, mong manh mà không chịu cháy.

“Kỷ niệm xưa

Mong manh vàng mã

Mà khó cháy

Thành tro…”

Đây là đoạn kết rất “đắt” về tư duy hình tượng. “vàng mã” → thứ dành cho quá khứ, cho người đã mất. “mong manh” → tưởng dễ tiêu hủy, nhưng “khó cháy” → ký ức không chịu biến mất. Nghĩa là: tình đã chết, nhưng không thể thiêu. Đây chính là nghịch lý lớn nhất của bài thơ: muốn quên → không quên được, muốn dứt → không dứt nổi. Và vì thế, cái đau không nằm ở mất mát, mà nằm ở sự kéo dài của dư âm.

Ngày cuối không nói về chia tay, mà nói về trạng thái sau chia tay, nơi mọi thứ đã kết thúc về mặt thực tại, nhưng vẫn tiếp tục tồn tại trong ký ức. Một bài thơ không ồn ào, không kịch tính, nhưng có chiều sâu và sức ám lâu dài.

 

NGÀY CUỐI

Tháng mười hai

Cuốn lịch chỉ còn vài tờ

Rượu trong chai cũng không còn nữa

Người là quá khứ

Kỷ niệm thành dĩ vãng xa xôi

Ly vang hứng từng giọt mặn

Đỏ bầm đôi môi

 

Em muốn nói với anh

Em nhớ...

Ngay cả trong mơ...

Trăng vẫn dưới chân mình

Qua quán cũ chiều nay

Em không ngoái lại

Ta đã thành người xa lạ

Kỷ niệm xưa

Mong manh vàng mã

Mà khó cháy

Thành tro...

Photo by Minh Hòa

VỤN VẶT CHO NGÀY VALENTINE

 

#truyen100chu for Valentine's day 🙂

(1)

Bây giờ cái gì cũng cần mật khẩu: thẻ tín dụng, máy tính, điện thoại, tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội... Dùng nhiều thì mật khẩu thuộc lòng. Ít dùng sẽ quên mật khẩu, có khi phải phải đổi mật khẩu để bảo mật.

Một ngày cô đột ngột ra đi. Nhìn căn nhà trống vắng anh chợt nhận ra từ lâu mình đã quên “mật khẩu” đăng nhập vào trái tim cô.

Đơn giản chỉ là “anh yêu em”.

 (2)

Rất lâu rồi vợ chồng hình như chẳng còn nói lời ngọt ngào với nhau. Một ngày kia theo trò chơi của bạn bè, cô lấy điện thoại nhắn cho chồng “Em yêu anh!”. Nhớ lại "mật khẩu" ngày xưa của hai người cô bỗng bồi hồi...

Chồng trả lời ngay “Làm sao thế, điên à? Hay nhắn nhầm cho thằng nào?!”

Cô giật mình, tưởng vừa đăng nhập sai tài khoản.

(3)

Cửa hàng bán những chiếc bình đẹp bằng pha lê và thủy tinh. Bình thủy tinh bán chạy hơn vì nhìn cũng giống pha lê, nhưng giá rẻ, vỡ cũng không tiếc.

Ít người mua bình pha lê, nhưng đã mua thì giữ gìn cẩn thận, không chỉ vì đắt tiền mà vì hiểu giá trị hoàn mỹ của bình pha lê như một tác phẩm nghệ thuật.

Tình yêu như pha lê còn những gì giống như tình yêu chỉ là thủy tinh.

@ BÀI HÁT CỦA MỘT THỜI

Có một bài hát nhiều năm trước đã luôn bên tôi trong những khoảnh khắc không thể chia sẻ cùng ai…

Đó là khoảng thời gian rất khó khăn của tôi vì công việc luôn bị những áp lực quá nặng nề, không phải từ những việc phải làm mà từ mối quan hệ trong công sở. Làm công chức nhà nước đã rất nhiều năm nhưng quả thật chỉ đến lúc đó tôi mới nhận thấy sự đố kỵ, hèn nhát và cơ hội là… vô hạn, ở người càng “có học” thì những điều đó càng trở nên kinh khủng vì không thể biết trước nó sẽ hiện ra như thế nào và vào lúc nào, chưa kể một số người luôn tự cho mình quyền phán xét, dạy dỗ, thậm chí mạt sát người khác mà chẳng cần lý do nào cả!

Đó cũng là khoảng thời gian một người bạn thân thiết lẳng lặng biến mất sau một lý do nào đó… Nhiều lúc lo lắng tự hỏi, không biết bạn có chuyện gì nhưng tôi không tìm bạn, vì hiểu, bạn đã không muốn liên lạc có nghĩa là không nên tìm kiếm. Dù lúc chông chênh nhất là lúc cần nhất bạn bè bên cạnh.

Rồi thời gian cũng trôi qua. Tôi chai sạn hơn, không còn quá dằn vặt vì sao con người lại có thể ác nghiệt với nhau như thế… Nhưng câu hỏi đó thì lúc nào cũng còn đó, như một vết thương sâu hoắm mà sự từng trải chỉ như lớp bông băng bên ngoài còn bên trong vẫn nhức nhối không thể kéo da non.

Rồi thời gian lại trôi qua, tôi đã bớt thảng thốt khi có gì đó gợi nhớ đến bạn, không còn day dứt tự hỏi, mình sai hay đúng khi cũng im lặng rời khỏi con đường đi chung… “Và nếu thuộc về nhau ta sẽ trở lại”, tôi luôn tin như thế, vì còn đó những ký ức chung…

Rồi thời gian mải miết trôi, lớp da non dần phủ lên vết thương sẽ thành sẹo. Nhưng mỗi khi có gì gợi nhớ đến bạn thì trái tim vẫn nhói đau... tôi đã luôn cẩn thận mà vẫn không tránh được… Chỉ có điều, bạn biết không, dù sự vô tâm làm cạn kiệt cảm xúc nhưng chúng ta đã sai lầm khi buông tay vì tưởng rằng mọi việc sẽ qua... “Và rồi ta hứa sẽ quay trở lại, vào một ngày mai như hai người bạn...”. Có thể như thế được không?

“Cuộc đời này dù ngắn nỗi nhớ quá dài…”. Bạn và tôi, chúng ta đã từng trải vậy mà lòng vẫn rưng rưng, như là những lời này được viết ra dành cho ngày Valentine của những người tuổi không còn trẻ nữa…

NHỮNG KHOẢNG LẶNG

 JAZZ CHIỀU

Thỉnh thoảng mình nhớ và tìm nghe những bản nhạc Jazz. Không hiểu sao nhạc Jazz bao giờ cũng mang lại cảm giác Giáng sinh đang đến, rất gần, bắt gặp cảm giác cô đơn ngọt ngào không thể chia sẻ cùng ai... Ngồi trong quán vắng tai gắn headphone đong đưa theo giai điệu đôi khi không cần hiểu lời ca, viết gì đó, lướt qua cái gì đó, chẳng cần phải biết rõ là gì, cứ thế thôi... một cảm giác thật dễ chịu.

Có một dạo mình hay đến X. Ở đó có nhiều quán cà phê chỉ đông khách vào buổi sáng, giờ đi làm nhiều người ghé qua ăn vội chiếc croissant và mua ly cà phê mang đi. Sau khoảng thời gian đó quán vắng, có thể ngồi cả ngày ở đó với máy tính và ly americano lạnh, lơ đãng theo tiếng nhạc mà phần nhiều là jazz, thế mà vẫn làm được bao nhiêu việc... Có những bài viết khoa học, bài báo, tản văn tùy bút được mình viết ở quán cà phê. Nhưng nhiều hơn cả là những mẩu “ngôn tình vụn” sến súa, vì bỗng dưng nhớ một điều gì đó dễ chịu, một người nào đó dễ thương, một kỷ niệm không để lại niềm vui... Chỉ thế thôi, nhưng viết xong thấy nhẹ nhõm như vừa được “tẩy trần”.

Nhiều lần ngồi quán với cuốn sách mới hoặc cuốn sách yêu thích, đọc sách trong tiếng nhạc khe khẽ như một tiếng thì thầm thân thuộc từ nơi nào vọng về, đôi khi cảm giác như những dòng chữ đang đọc trượt khỏi đầu óc... Vậy mà khi cần nhớ lại những dòng chữ đó hiện lên rõ  ràng cứ như vừa mới đọc xong.

À, thỉnh thoảng có vài câu “gọi là thơ” cũng nảy ra từ quán cà phê, kiểu như:

“Người đàn bà trong chiếc áo sơ mi đàn ông

Em biết không

Vẻ khêu gợi của em.

Anh không muốn ngay cả em nhìn thấy...”

Hay là:

“Mỗi khi đến nhà thờ với Chúa

Có bao giờ anh xưng tội về em?...”

Nhiều câu linh tinh như thế không ghi kịp thì quên luôn... Thỉnh thoảng nhớ lại thấy buồn cười, “tình ơi là tình” 😊

À, bây giờ mình cũng đang ngồi quán cà phê nghe jazz giữa hai giờ dạy chiều và tối. Và đã đến giờ phải nhấc người lên, nhiều việc đang chờ, lúc khác tiếp tục sến súa vậy 😊

 ***

Bùi Chát vẽ (2)

Chọn thứ sáu ngày 13 – được coi là “linh” - để đến xem tranh Bùi Chát vào ngày trưng bày “thêm” sau ngày kết thúc cuộc trưng bày cá nhân lần thứ 3 của Bùi Chát.

Tranh – tôi rất kém cỏi trong việc “thẩm” và hiểu, chỉ có thể cảm từ... tình cảm dành cho họa sĩ - thường là bạn bè. Bởi vậy chỉ dám đến xem tranh của bạn thân, nhận xét ngu ngơ cũng không bị chê là dốt 😊

Vì thế, với tranh Bùi Chát tôi đã “cảm” và đã viết một lần, và lần này nếu có nhận xét gì thì chỉ là sự (luôn) ngạc nhiên về cách thức Bùi Chát tìm ra chất liệu mới để sáng tác! Với Bùi Chát dường như bất cứ gì trong đời sống cũng có thể là “nguyên liệu” và đối tượng để sáng tạo. Có một thời cả “rác” trong cuộc sống bần cùng ngột ngạt, cả “nghĩa địa” của xã hội lạnh lẽo và hỗn độn cũng thành nguyên liệu để BC làm thơ – thơ rác, thơ nghĩa địa!

Biết vậy mà tôi vẫn luôn giật mình bởi sự sáng tạo rất Bùi Chát khi “một mình đi mãi trên đường dài xa vắng”. Ai thích ai ghét, ai khen ai chê, thậm chí có người xổ toẹt cả thơ (hồi đó) và tranh (bây giờ), BC cũng không lấy đó là điều. Bởi vì sáng tạo là thách thức chính mình. Đi một con đường khác người, dễ dàng hay khó khăn là sự lựa chọn của mình, và bước trên con đường đó mới thực sự là niềm vui, có thể là hạnh phúc, với Bùi Chát 😊

@ Al ảo vãi: đẹp nhưng vô hồn :)

 

(NGHE) TRONG QUÁN CÀ PHÊ

@ Chúng ta sẽ nói gì khi gặp lại nhau…?

Đấy là câu nói tình cờ tôi nghe được trong một quán cà phê, từ góc bàn bên cạnh, nơi có hai anh chị tuổi trung niên đang ngồi.

Người đàn ông dáng người cao lớn, vẻ mặt nhìn qua rất khó đoán cảm xúc. Người phụ nữ dáng mảnh dẻ, nếu không có đôi mắt mỏi mệt như bị mất ngủ thì trông chị trẻ hơn người bạn. Đôi mắt to như biết nói. Vẻ day dứt trong đôi mắt còn biểu cảm hơn câu nói trên của chị.

Sau đó cả hai cùng im lặng. Người đàn ông cầm ly trà uống cạn và nhìn quanh như e ngại điều gì. Còn người phụ nữ, chị lơ đãng nhìn ly cà phê còn nguyên.

Tôi chọn một chiếc bàn ở góc khác, không muốn mình vô tình tò mò chuyện của hai người. Nhưng câu hỏi tình cờ nghe được “chúng ta sẽ nói gì khi gặp lại nhau?” cứ quanh quẩn trong trí nhớ của tôi rất lâu.

Đã bao giờ ta nghĩ vậy khi chia tay một người bạn, một người yêu – chia tay về khoảng cách địa lý hoặc để chấm dứt một quan hệ. Ừ, ta sẽ nói gì nhỉ khi gặp lại người ấy?

Nếu chỉ chia xa về địa lý thì đâu khó gì chuyện hàng ngày có thể trò chuyện với nhau, chỉ là muốn hay không mà thôi. Điện thoại, FB, skype, viber… bao nhiêu cách để người ta không chỉ nghe mà còn nhìn thấy nhau. Khoảng cách không gian gần như bị xóa nhòa, chỉ có múi giờ lệch nhau nhắc người ta nhớ rằng đang ở xa nhau.

Nếu chia tay nhau “đường ai nấy đi” thì có lẽ ngay lúc đó chưa ai nghĩ tới ngày gặp lại dù có thể vẫn còn yêu. Sự tổn thương làm người ta sợ những vô tình làm vết thương bật máu… Và nếu tình cờ gặp lại có lẽ cũng không còn gì để nói, không muốn nói thêm gì nữa.

Nếu chia tay nhau chỉ vì phải chia xa… Ừ, vậy thì ai cũng mong ngày gặp lại, nhưng có lẽ không ai phải nghĩ đến chuyện “nói gì khi gặp lại nhau”, vì lúc đó sẽ có bao nhiêu chuyện muốn nói.

“Chúng ta sẽ nói gì khi gặp lại nhau…?”. Đó không phải là một câu hỏi để được nghe câu trả lời, mà là một phỏng đoán, một trông chờ, một hy vọng… Hy vọng còn gặp lại, còn nhận thấy đó vẫn là người thân yêu, còn có gì để nói với nhau. Cuộc chia tay này chứa đầy dấu hiệu của sự bất an đối với người bật ra câu hỏi đó.

Nói gì khi gặp lại nhau tùy thuộc vào việc chúng ta sẽ sống thế nào, làm gì khi xa nhau, bởi hơn ai hết ta biết rõ điều gì gìn giữ tình yêu và điều gì phá hủy nó, làm tổn thương người ta yêu.

Tôi thầm nghĩ, giá mà người đàn ông, sau những phút im lặng, sẽ nói với người phụ nữ “anh sẽ cố gắng không làm điều gì để khi gặp lại em, chúng ta vẫn có thể trò chuyện với nhau”.

Nhưng trong sâu thẳm, tôi không mong họ gặp lại nhau!

----

@ "- Muốn đi với chân dài hả? Thì đi với con ở nhà ấy. Có hẳn 4 chân dài tới nách đấy!"

Ở bàn bên chị nói với anh giọng cứ nhẹ như gió mùa thu.

Quán cà phê vẫn dịu dàng nhạc trữ tình. Có một người cắm mặt vô Ipad mà cười không ra tiếng vì tưởng tượng đến 2 con chó ở nhà. Quả nhiên, "chân dài tới nách" mà lông nách cũng dài tới chân.

----

@ Trái tim đàn bà dễ bị tổn thương lắm, người ta vốn không nương nhẹ nó đâu, kể cả người đàn ông mà con yêu và yêu con, nếu trái tim ấy không như người ta mong muốn.

Trái tim đàn bà, vừa đa cảm lại vừa phải tỉnh táo, vì đàn bà chỉ có thể dựa vào chính mình, tin vào linh cảm của chính mình, khi hữu sự, con gái ạ!

--- @ Khỏang riêng

Giữa hai người rất - thân - yêu liệu có một tồn tại một khỏang riêng nào không?

Có chứ, thậm chí khỏang riêng ấy luôn hiện hữu một cách rất… riêng là khác.

Nó tạo ra sự cách biệt nhất định để mỗi người giữ được bản ngã, không bị tình yêu “đồng hóa” trở thành người khác – chứ không phải là - trở - thành - nhau.

Nếu không có khoảng riêng ấy đến một lúc nào đó mỗi người sẽ cảm thấy tình yêu như một bầu trời nặng đầy mây xám và gió lạnh, không còn là bầu trời xanh với mây trắng bình yên niềm vui dịu ngọt nhẹ nhàng.

Khỏang riêng ấy có thể gây ra cảm giác giữa hai người là một khỏang cách. Nhưng mỗi lần vượt qua được cảm giác ấy họ sẽ đến gần nhau hơn.

Khoảng riêng ấy có khi làm tình trạng “vụng chèo” xảy ra . Nhưng cũng khỏang riêng ấy mang lại sự bình tĩnh để “khéo chống” cho tình yêu vượt qua những điều thái quá.

Trong cuộc đời trong tình yêu ai mà chẳng có lúc “vụng chèo”, nhưng “khéo chống” để vượt qua khoảng cách thì hình như không phải ai cũng biết

#ngontinhvun, #vunvatdoithuong

Hình ảnh chính chủ: Tuổi 17 ở HN và tuổi ngoài 60 ở SG :)