“NGÀY PHỤ NỮ”
MỘT NGÀY MỖI NĂM VẪN CÓ
“NGÀY PHỤ NỮ”
MỘT NGÀY MỖI NĂM VẪN CÓ
TÌNH KHUYẾT
Chia cho em nửa đời thơ *
Còn một nửa anh dành chia người khác
Đam mê của anh em giữ giùm một nửa *
Còn nửa kia... người khác lấy mất rồi
Khi thành công
Anh rực rỡ trăng rằm
Giữa bao người ngưỡng mộ
Lúc thất bại
anh về lại bên em
tháng năm qua
Vầng khuyết lớn dần...
Cuộc tình mình
Một ngày kia
Nguyệt thực...
Suốt đời em chờ
Trăng phục sinh
Từ hoang tàn tình muộn…
2.2019
* Ý thơ Nguyễn TrọngTạo
#thocuatui
NHỮNG CHIẾC XE NÔI TRÊN SÂN GA
Bài thơ “Những chiếc xe nôi trên sân ga” là một văn bản rất giàu tính biểu tượng, tiết chế cảm xúc nhưng lại gây ám ảnh mạnh — đặc biệt ở cách chọn một hình ảnh nhỏ (xe nôi) để nói về một thảm cảnh lớn (chiến tranh, di cư, nhân đạo).
Ngay câu mở đầu, tác giả đặt:
“Những chiếc xe nôi
Đứng bên nhau trên sân ga
Nhưng không có đứa bé nào trong đó”
Đây là một lựa chọn hình ảnh rất đắt.
Xe nôi vốn gắn với:
sự sinh nở
chăm sóc
gia đình
tương lai
Nhưng khi xe nôi trống, nó trở thành một biểu tượng nghịch lý:
sự sống bị gián đoạn bởi chiến tranh.
Không cần miêu tả bom đạn, xác chết hay đổ nát, chỉ cần “xe nôi không có đứa bé” là đủ để gợi ra một nỗi đau văn minh — nỗi đau của những đứa trẻ phải chạy trốn chiến tranh.
Sân ga trong thơ không chỉ là địa điểm vật lý.
Nó là:
nơi chuyển tiếp giữa quá khứ và tương lai
nơi chia ly và hy vọng
nơi chứng kiến các biến động lịch sử
Câu:
“Đoàn tàu thì hãy còn xa”
tạo cảm giác chờ đợi kéo dài — một sự treo lơ lửng số phận.
Người đọc thấy rõ: đây không phải là một khoảnh khắc ngắn, mà là một thời khắc lịch sử.
Đặc biệt khi bài thơ xác định:
“Trên sân ga Warsava.”
Warsaw (Warszawa) không chỉ là địa danh, mà còn mang ký ức chiến tranh châu Âu, Thế chiến II, và nay là làn sóng tị nạn Ukraina. Tầng nghĩa lịch sử vì vậy rất sâu.
Đoạn thơ này rất xuất sắc:
“Của những đứa trẻ Ba Lan
Nhường cho những đứa trẻ Ukraina”
Ở đây, xe nôi không còn là đồ vật cá nhân, mà trở thành hành động đạo đức tập thể.
Nó cho thấy:
ký ức đau thương của Ba Lan trong lịch sử
sự đồng cảm với Ukraina hiện tại
một vòng lặp của lịch sử chiến tranh châu Âu
Điểm mạnh là tác giả không lên giọng chính trị, mà dùng hành động rất đời thường: nhường xe nôi.
“Chạy khỏi cuộc chiến tranh
Ngỡ rằng chỉ xảy ra từ thế kỷ trước”
Đây là một câu thơ mang tính nhận thức rất hiện đại.
Nó phản ánh cú sốc của thế giới đương đại:
tưởng rằng chiến tranh quy mô lớn đã thuộc về quá khứ, nhưng nó lại quay trở lại ngay giữa châu Âu.
Câu thơ này làm bài thơ vượt khỏi tính thời sự, trở thành suy tư về lịch sử nhân loại.
Một đoạn rất đáng chú ý:
“Là người Ba Lan hay Ukraina, người Nga hay người Đức
Sẽ lớn lên và đi khắp thế giới từ những sân ga”
Đây là điểm nâng tầm bài thơ.
Tác giả không đứng ở lập trường dân tộc hẹp, mà nhìn:
trẻ em = tương lai chung của nhân loại
sân ga = điểm khởi hành của lịch sử mới
Đặc biệt, việc đặt cạnh Ba Lan – Ukraina – Nga – Đức gợi một lịch sử châu Âu đầy chiến tranh, nhưng lại hướng tới một thế hệ hậu chiến có thể “đi khắp thế giới”.
“Không bao giờ có những chiếc xe nôi không có đứa bé nào trong đó
Như ngày hôm nay”
Đây là một câu kết mang tính cầu nguyện hơn là khẳng định.
Nó vừa:
là mong ước
là cảnh báo
là lời chứng của một thời đại
Cảm xúc không bùng nổ mà lắng sâu — đúng tinh thần thơ nhân đạo hiện đại.
Ưu điểm nổi bật:
Hình ảnh biểu tượng nhất quán (xe nôi – sân ga)
Giọng thơ tiết chế, không bi lụy
Tính thời sự nhưng không sa vào tuyên truyền
Tầm nhìn nhân loại, vượt khỏi ranh giới quốc gia
Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi
Điểm có thể suy nghĩ thêm (ở góc độ phê bình học thuật):
Một số câu mang tính diễn giải trực tiếp (“Chạy khỏi cuộc chiến tranh…”) nếu tiết chế thêm, bài thơ có thể còn cô đọng và ám ảnh hơn. Tuy vậy, trong thơ chứng nhân chiến tranh, sự trực diện này lại phù hợp.
Nếu đọc theo hướng “ký ức đô thị”, sân ga Warsaw ở đây là:
một không gian ký ức sống
nơi lưu giữ dấu vết chiến tranh đương đại
một “di sản cảm xúc” của thời chiến
Những chiếc xe nôi đặt trên sân ga thực chất là một hình thức tưởng niệm sống (living memorial), không phải tượng đài đá, mà là hành động nhân đạo diễn ra trong không gian công cộng.
Đây là một bài thơ ngắn nhưng có sức nặng đạo đức và lịch sử lớn.
Nó thành công ở chỗ không miêu tả chiến tranh bằng bạo lực, mà bằng sự thiếu vắng — những chiếc xe nôi trống.
Và chính sự thiếu vắng ấy làm hiện lên đầy đủ nhất câu hỏi cốt lõi của nhân loại:
Chiến tranh đã lấy đi tuổi thơ của bao thế hệ, nhưng lòng nhân ái vẫn còn đứng chờ trên những sân ga.
BOLERO THÀNH PHỐ
MỘT KIẾP NÀO ĐÓ Ở PARIS
___
ANH VÀ EM, VÀ PARIS
Tháng Tư
Có một ngày như là cuối thuNHỮNG THÁNG TƯ ĐÃ QUA
Hôm đó đang ngồi ở HN thì một ông anh ở SG gọi đt, giọng hốt hoảng "này, cô có làm thơ à?!" - chưa hiểu gì mình cũng ú ớ "dạ, cũng có viết linh tinh...". Ông kia cười ha ha "sáng nay đọc cái này nhận ko ra cô luôn, đàn bà gớm nhỉ!" ![]()
BAY NGƯỢC
SÀI GÒN
Nguyên vẹn em một cô gái
Với nụ cười
Trên bờ môi
Rạng rỡ
Trong đôi mắt long lanh
Những tia chớp sáng ngời
Cheo leo
En trèo lên dốc ngọn
Những dẫy núi ngất cao
Em lôi xuống chiều sâu
Vào trong hang động...
Kiếm tìm
Những mảnh vỡ
Tự một thời nào
Xa lắc lơ
Em gom góp rồi kết nối
Những gì tan hoang hôm qua
Bỗng trở thành cấu trúc
Vẹn toàn
Em rước quá khứ
Về danh vị hiện tại
Và tọa lạc an bài
Một định hướng tương lai
Tôi tặng em mỗi buổi sáng
Một bài hát ngợi ca
Dòng chữ KC
Trên một lá cờ
Bởi những phát hiện lạ kì
Bất ngờ
Từ một tình yêu xôn xao từng ngày
Và lộng lẫy trong em….
25/06/2018
Đây là bài thơ (có lẽ) cuối cùng của nhà thơ Phan Vũ, ông tặng HKC – như một cô con gái và là bạn vong niên của ông. Bài thơ này ông đã đọc trong một cuộc phỏng vấn của VOH có vài từ khác với bản viết tay ông tặng tôi.
Hình chụp cùng ông ngày 5/5/2018.
_Nguồn: https://logbasex.substack.com?utm_source=navbar&utm_medium=web Bản đăng lại từ bài viết trên trang Substack cùng tên của tác gi...