KHI ĐÀN BÀ YÊU

1.    Những cây cầu

Tình cờ cô nhìn thấy  tấm hình chụp gia đình anh ở nơi anh đang sống. Trong hình anh đứng bên người vợ xinh đẹp, phía trước là câu con trai nhỏ hai tay nắm tay ba mẹ. Hai người không đứng sát vào nhau, chỉ có mái đầu của người vợ  hơi nghiêng gần như chạm vào bờ vai vững chãi của anh, tin cậy và âu yếm.

Trên cao là bầu trời xanh, phía sau hai người xa  xa là dòng sông uốn quanh và những cây cầu nhiều hình dáng. Chỉ một dòng sông chảy ngang đã làm cho thành phố đẹp lên rất nhiều bởi hàng trăm chiếc cầu nối liền khi là những con đường, khi là thảm cỏ, cánh rừng, khi là ngọn đồi, dốc núi… Nơi đây được gọi là “Thành phố của những cây cầu”, nhiều lần anh đã kể với cô như thế.

Cô quen anh từ một người bạn nhưng họ nhanh chóng thân nhau vì có chung nhiều điều quan tâm, suy nghĩ. Giữa họ có biết bao chuyện “trên trời dưới đất” và trong những cuộc trò chuyện không dứt  của anh và cô bao giờ cũng có câu “Ừ khi nào em qua đây”… Câu nói có khi là đùa bỡn, khi lại như lời hứa hẹn, nỗi ước ao, cũng có khi như một lời xin lỗi… Tự nhận mình là những người “mơ hoang chuyên nghiệp” nhưng cả anh và cô đều biết, chuyện đó, lúc này, với họ như là một điều không tưởng. Không phải vì tiền bạc, không phải vì thời gian, những thứ thủ tục hồi nào khó khăn rắc rối giờ đây cũng không còn là trở ngại, mà vì, như một câu hỏi lặng thầm luôn vang lên giữa hai người “gặp nhau… rồi sao nữa…?”

Thời gian trôi đi. Những câu chuyện không dứt rồi cũng ngắn dần. Giấc mơ “về nơi xa lắm” luôn khép lại trước khi được thốt thành lời.Có khi năm bữa nửa tháng gặp nhau trên mạng, họ trò chuyện như vẫn gặp mỗi ngày. Giữa câu chuyện vô thưởng vô phạt luôn là những dấu lặng kéo dài, bởi vì còn đó niềm khát khao nỗi trông đợi sự dằn vặt…  “gặp nhau… rồi sao nữa?!”

Anh vẫn ở xa tít tắp với những dự án những công trình. Cô vẫn mỗi ngày lu bu họp hành công việc. Khoảng thời gian lệch nhau nửa ngày sáng tối bỗng là bức tường thành ngăn cách  hữu hiệu. Mỗi ngày khi mở trang facebook của mình cô cố gắng nén lại để không ném lên câu status*   “có những buổi chiều sao quá dài như thế”. Chỉ cần nhìn thấy cái chấm sáng nhỏ nhoi bên cạnh tên cô trong danh sách bạn bè là anh cảm thấy bình yên, rằng cô vẫn còn đó, thật gần anh dù chỉ là trên không gian ảo.

Rồi cô có dịp đến thành phố của anh. Một ngày trời cũng xanh như thế, một mình cô đi lên ngọn đồi cao, đứng ở nơi anh đã chụp tấm hình ấy, nhìn xuống dòng sông và những cây cầu… tất cả nhòe đi. Cô biết, không cây cầu nào có thể đưa cô đến bên bờ vai vững chãi của anh, bởi vì giữa họ không phải là một dòng sông, bởi vì bên anh luôn có một người hướng về anh đầy tin cậy và âu yếm. Người ấy cũng là phụ nữ, như cô…

Lặng lẽ bên bờ hai hàng cây nối những cây cầu. Và dưới kia dòng sông vẫn miên man chảy.

2.    Đón và đưa tiễn

Cô ra phi trường đón một người, chuyến bay của anh sẽ đến vào lúc nửa đêm.

Từ chập tối, đi làm về cô vội vàng ăn gói mỳ, rồi mở máy tranh thủ xem có email không. Vừa lướt qua những tài liệu được gửi đến cô vừa nhìn đồng hồ dù khách sạn cô ở cách sân bay chỉ nửa giờ xe taxi. Khi còn gần hai tiếng nữa, cô tắm và mặc một chiếc váy màu xanh. Trên đường ra sân bay cô mới nhận ra chiếc váy này cô đã mặc và chụp hình gửi cho anh vài ngày trước khi anh đi. Càng hay, anh có thể nhận ngay ra mình, cô mỉm cười.

Các chuyến bay từ nửa vòng trái đất thường đến vào giờ này, khi thành phố bắt đầu vắng lặng thì sân bay lại tấp nập. Bảng đèn nhấp nháy báo hiệu các chuyến đến liên tục nhưng chưa hiện số hiệu chuyến bay của anh. Lơ đãng giở tờ tạp chí ra xem, lại nhìn đồng hồ… rồi tự cười mình “làm như là con nít mới lớn…”. Rồi chuyến bay của anh cũng hạ cánh. Dòng người đổ ra quanh băng chuyền nhận đồ đạc rồi đi ra… mãi vẫn chưa thấy anh. Hay là anh qua rồi mà không nhận ra mình? Rùng mình vì ý nghĩ vừa thóang qua thì cô nhìn thấy anh. Anh cũng nhận ra cô, tay kéo valy tay kia giữ cái ba lô trên vai, sải những bước dài đi về phía cô.

Sau này mỗi khi nhớ anh hình ảnh này lại trở về, cảm giác quen thuộc gần gũi đến nao lòng…

Thời gian qua nhanh. Ngày chia tay. Lần này anh đưa cô đi nhưng vào lúc trời rạng sáng. Dường như cả đêm đó cô không ngủ, vậy mà khi anh lay nhẹ vai cô, cô vẫn giật mình thảng thốt.

Ngồi trên xe taxi cô chỉ mong quãng đường ra sân bay dài hơn chút nữa. Nhà ga vẫn đông như mọi ngày.Họ đứng bên nhau, im lặng, thỉnh thỏang cô tìm ánh mắt anh.Hình như anh không nhận ra cô trong chiếc váy xanh ngày đi đón anh. Ở cổng an ninh sau cái ôm vội vã anh quay đi, vẫn những bước sải dài… Cô ngóai nhìn lưng áo trắng của anh khuất dần sau bao nhiêu gương mặt.

Có một điều cô định nói với anh mà cứ quên mất: Đã bao nhiêu chuyến đi và về nhưng đây là lần đầu cô có một người thân yêu để được đón và đưa tiễn.

Mà bây giờ có lẽ không cần nói nữa.

3.    Mười năm

Không hiểu sao trong những câu chuyện về tình yêu dang dở, những bài hát về sự chia ly hay có lời hẹn ước “Mười năm…”. Mười năm - khoảng thời gian không hề ngắn của một đời người, nhất là khi người ta đã ở vào tuổi trung niên (mà hình như ở tuổi này người ta mới hứa/ hẹn như thế, chứ nếu còn trẻ thì người ta sẽ hành xử khác?)

Sài Gòn rộng đến độ
Mười năm ta xa nhau
Chưa một lần gặp em tình cờ trên phố*

Chia tay nhau lần cuối, anh ôm cô và nói, “có lẽ mười năm nữa ta mới gặp nhau, anh không còn lý do gì để về lại quê hương”. Lúc đó cô chỉ cười và trả lời “ừ, nếu có gặp nhau chắc là sẽ ở đâu đó ngoài quê mình. Bạn tạo điều kiện để mình đi chơi chăng?”. Anh cười gượng gạo. Không biết anh có hiểu lời nói giỡn của cô đang che dấu một sự thất vọng cùng cực, cô biết, mười năm nữa với cô - bây - giờ có nghĩa là không - bao - giờ!

Mười năm trước anh và cô chưa hề biết nhau, và mười năm sau nữa, anh và cô sẽ trở thành những người xa lạ. Trong cái thế giới đang thay đổi nhanh đến chóng mặt, cả tình cảm và những mối quan hệ của con người, thời gian của mỗi người chỉ tính bằng từng ngày từng giờ thì mười năm là một khoảng thời gian khó có thể hình dung được. Không gian nào cho 10 năm sau cô và anh gặp lại? Nguyên cớ nào để họ tìm về nhau? Và lúc đó cô là ai, anh là ai? Không hiểu sao cô luôn đoan chắc rằng, mười năm nữa sẽ không có gì thay đổi khi họ nghĩ về nhau, dù khoảng thời gian mười năm ấy có thể sẽ có những người đàn bà khác đi qua đời anh. Bởi vì giữa anh và cô không chỉ là một tình yêu không gì thể thay thế được mà còn là một tri kỷ!

Đoạn đường dài một ngày anh tiễn cô đi lúc mưa lúc tạnh, trời hôm ấy lạnh giá như một ngày đông dù đã sang xuân.

Cô trở về thành phố của mình, tiếp tục tồn tại trong cái “lãnh cung” mà cô tự xây cho mình khổ công như yến làm tổ. Cô sống dù phải đếm từng ngày. Rồi sẽ đến lúc cô quên mất ngày thứ bao nhiêu đã trôi qua…

Sài Gòn vui đến độ
Ta không còn đủ buồn
Để đi hết những quán đêm*

Đoạn kết

Họ gặp nhau trong quán cà phê, ba người đàn bà. Ly đá tan lõang, ly đen nguội tanh. Một người nói: Chị đã nghĩ là em không nên đi… Ngập ngừng, người kia như tự hỏi: Còn chị, chị có ân hận khi không gặp anh ấy?

Người thứ ba lơ đãng khuấy vỡ lớp bọt kem hình trái tim trên ly capuchino, màn hình ipad nhấp nháy những dòng chữ:

- Em vẫn còn yêu anh à?

- Vâng.

- Chuyện chúng ta đã chấm dứt từ lâu...

- Tình yêu có phải là Hợp đồng làm ăn đâu mà khi một bên hủy hợp đồng thì tình yêu dừng lại?

- Không phải lỗi tại anh...

- Không, đây là tình yêu của riêng em, anh chỉ là người tình cờ đi qua...

Quán vắng. Mưa. Nước tràn đường phố... Thấp thoáng đâu đó là hình bóng những người đàn ông đang ở rất xa...

(* thơ Ngô Liêm Khoan)

Sài Gòn, 2012 – 2013

ĐÀ LẠT – VÀNG SON CHỜ ĐỢI HỒI SINH

Tùy bút, Nguyễn Thị Hậu

1. Đầu tháng 12.2018 tôi được Dự án Phố Bên Đồi mời tham gia một hoạt động trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 125 năm thành lập thành phố Đà Lạt.
Đây là khoảng thời gian thời tiết Đà Lạt rất đẹp. Trời se se lạnh, nắng nhẹ đủ để các loài hoa khắp thành phố rực rỡ và tươi tắn... Con đường cao tốc từ sân bay Liên Khương về thành phố khá vắng vẻ nhưng từ đầu đèo Prenn vào trung tâm Đà Lạt thì rất đông Xe hơi chở từng đoàn khách, nhiều du khách thuê xe máy đi từ thành phố ra đây, đường quanh co xe nối đuôi nhau, thỉnh thoảng lại có xe chạy “qua mặt” càng làm con đường chỉ hai làn xe thêm chật chội, may mà đường còn khá tốt.

Dự án Phố Bên Đồi được sáng lập và hoạt động đến năm nay là 3 năm, chủ yếu tại Đà Lạt. Mục đích chính của Dự án là nâng cao nhận thức về việc giữ gìn các công trình kiến trúc, nghệ thuật, cảnh quan đô thị Đà Lạt. Dự án bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, mỗi năm có thêm hình thức mới nhằm thu hút cộng đồng tham gia. Các hoạt động khoa học, nghệ thuật tăng cường sự tương tác thể hiện sự quan tâm và cách thức bảo tồn di sản và không gian sống của thành phố đặc biệt này.

Năm nay Dự án Phố Bên Đồi tổ chức tại Cầu Đất Farm – một nông trại cách trung tâm Đà Lạt khoảng 30km. Địa danh Cầu Đất gắn liền với một nhà máy thành lập vào năm 1927, được coi là nhà máy trà cổ nhất Đông Nam Á. Trong gian nhà xưởng to lớn còn lưu giữ những chiếc máy được nhập khẩu trực tiếp từ châu Âu hồi đầu thế kỷ 20 như một nhân chứng lịch sử cho công nghệ sản xuất trà nổi tiếng ở đây.
Từ năm 2005 nông trại Cầu Đất được cổ phần hóa và hiện nay có diện tích khoảng 230ha trải dài trên những ngọn đồi nằm ở độ cao1650m so với mực nước biển, chủ yếu trồng loại trà Ô Long giống nhập từ Đài Loan. Ngoài ra còn có nông trại rau sạch, một số loại cà phê. Tất cả đều được trồng và chế biến theo công nghệ khép kín, sạch và hiện đại.

Khu nhà xưởng của Cầu Đất Farm đã được chủ nhân hiện nay bảo tồn và trùng tu, mang hình thức của “Sở trà Cầu Đất” ngày xưa. Bên trong nhà máy ngoài vị trí những cỗ máy cổ còn có không gian của quán cà phê và trà với kiến trúc tái hiện cảnh quan và không khí xưa. Những công trình di tích công nghiệp luôn có không gian rộng rãi và cấu trúc khá bền vững thích hợp với mô hình “trùng tu, bảo tồn” kiến trúc cũ nhưng tạo cho nó một đời sống mới, như Cầu Đất Farm đã làm và mang lại hiệu quả tốt.
Sự kết hợp giữa Dự án Phố Bên Đồi và Cầu Đất Farm thực sự gây ấn tượng với chúng tôi, những người được mời tham gia chuỗi sự kiện tại đây.

2. Chủ đề của Phố Bên Đồi 2018 là “125 năm Đà Lạt - Sống lại Vàng Son”. Tôi cùng hai nhà nghiên cứu: TS.KTS Archie Pizzini, Đại học RMIT (tại TP.HCM) và TS. Olivier Tessier, nhà Khảo cổ học của Ecole francaise d’Extrême-Orient (EFEO tại VN) tham gia cuộc tọa đàm “Di sản kiến trúc & Phát triển đô thị bền vững” do thạc sĩ kiến trúc Nguyễn Yến Phi điều hành. Thông qua các nội dung về ký ức đô thị, những loại hình kiến trúc đặc thù ở đô thị VN và Lịch sử quy hoạch thành phố Đà Lạt, chúng tôi nhận được sự quan tâm và nhiều câu hỏi liên quan đến bảo tồn và phát triển bền vững đô thị, cụ thể là Đà Lạt.

Cuộc tọa đàm giữa những “người Đà Lạt” gồm sinh viên, doanh nhân, công chức, nông dân... với ba chúng tôi – là người nghiên cứu ít nhiều về Đà Lạt, đã làm nảy sinh nhiều vấn đề rất hay. Đó là, nếu chọn một biểu tượng cho Đà Lạt thì là công trình nào? Vì sao thành phố ngày nay vắng bóng những sắc dân bản địa – những người đã góp phần xây dựng nên Đà Lạt trong buổi đầu hình thành? Quy hoạch phát triển Đà Lạt hiện nay cần lấy yếu tố nào làm “điểm tựa”?

Đà Lạt có nhiều thế mạnh để bảo tồn di sản và phát triển du lịch. Đó là cảnh quan tự nhiên đủ núi, đồi, rừng, suối, thác, thung lũng... với khí hậu mát mẻ quanh năm, tạo cho Đà Lạt nhiều cảnh sắc đẹp, độc đáo không nơi nào có được. Đồng thời là điều kiện tốt nhất để phát triển nông nghiệp đặc thù: hoa, rau trái, trà, cà phê, đi cùng là công nghiệp chế biến. Từ những bản quy hoạch và quá trình phát triển Đà Lạt từ đầu thế kỷ 20 đến nay, theo nhận biết của tôi, tính chất đặc thù của Đà Lạt (có thể coi là những ADN của đô thị này) là:
- Thành phố “thung lũng ngàn hoa” (địa hình, khí hậu và thực vật đặc trưng)
- Thành phố nghỉ dưỡng, du lịch (chức năng chủ yếu)
- Thành phố của biệt thự, công trình tôn giáo (nhà thờ, tu viện, chùa)
- Thành phố trung tâm của vùng Cao nguyên (vị trí địa lý thuận tiện giao tiếp với Tây Nguyên, vùng biển và lưu vực sông Đồng Nai).

Những ADN này cần được “bảo tồn và di truyền” trong Quy hoạch phát triển Đà Lạt trong thế kỷ 21. Từ đó có thể phát triển thêm những yếu tố mới phù hợp với bản sắc vốn có: như trung tâm nghiên cứu và giáo dục (các Viện nghiên cứu, trường đại học), trung tâm nông nghiệp hoa, trà, cà phê và công nghiệp chế biến... Quá trình đô thị hóa ở Đà Lạt sẽ hình thành các khu vực theo các chức năng trên.
Ngoài ra, cần kết nối đô thị Đà Lạt với vùng ven, nơi có những tộc người bản địa cư trú và duy trì lối sống, văn hóa độc đáo. Sự kết nối phải nhằm bảo toàn không gian cư trú – văn hóa của các tộc người chứ không phá vỡ nó. Chỉ có vậy mới làm cho Đà Lạt giữ được tính đa dạng và phong phú về văn hóa – một trong những tiềm năng du lịch quan trọng nhất.

3. Trong nhiều hoạt động của Dự án Phố bên Đồi 2018 tại Cầu Đất Farm có cuộc trưng bày tranh của các họa sĩ tham gia hoạt động “ký họa đô thị” của Urban Sketchers Việt Nam. Hơn 200 bức tranh không chỉ trình bày những cảnh sắc của thành phố tuyệt vời này, mà quan trọng hơn nó mang lại cho khách tham quan cảm xúc đẹp về một nơi chốn có thể là quen thuộc cũng có thể chỉ mới lần đầu biết đến. Cảm xúc này tạo nên và nuôi dưỡng ký ức về “một thành phố khác biệt của Việt Nam, từ thời tiết cho đến không gian kiến trúc, văn hóa sống. Thế nhưng sự phát triển đô thị đang thách thức những giá trị văn hóa, lịch sử riêng, làm mất đi những công trình kiến trúc, nghệ thuật đặc trưng”.

Đấy chính là những “vàng son” đã có của Đà Lạt và cần được làm “sống lại”, bắt đầu từ những việc làm thể hiện sự hiểu biết và trách nhiệm của những người yêu quý thành phố xinh đẹp này. Một hành trình dài, không dễ dàng nhưng đầy hấp dẫn để Đà Lạt có thể phát triển bền vững trong tương lai.

Sài Gòn 10.12.2018

STARBUCKS COFFEE (note cũ)

Lần đầu em uống cà phê Starbucks vào một buổi sáng thứ bảy cuối tháng 12 ở Bangkok . Đường phố còn vắng lặng, tiệm cà phê mới mở cửa, mùi bánh mới thơm thơm, mùi cà phê nhẹ nhàng tỏa trong phòng nhỏ. Em và anh ngồi đó, lần đầu gặp nhau dù biết nhau từ rất lâu trên mạng.

Anh đến quầy lấy 2 ly starbucks mang về bàn. Em nhìn ly cà phê mà hết hồn, trời, kiểu này uống xong no tới trưa! Em đùa: 

- Bộ anh định không mời em ăn trưa à? 

Anh thật thà: 

- Sao không, nhưng giờ còn sớm. Em uống cà phê đi, mình bàn công chuyện cũng tới trưa mà. 

- Nhưng mà uống hết ly này chắc em hết ăn trưa… 

- Thôi đi cô, một ly thôi mà. Lát nữa mà đòi ăn là tui cho nhịn luôn á. Anh cười cười, gõ lên đầu em thân thiết.

Từ 2 tháng trước biết em có cuộc họp ở Bangkok , anh nhắn qua mail: Uh, anh cũng có việc qua đó. Để anh thu xếp, có thể mình sẽ gặp nhau. Đến khi nhận tin nhắn anh đã sang Bangkok rồi mà em vẫn ngỡ ngàng… không nghĩ là anh thu xếp được để bay nửa vòng trái đất qua đây thật.

Mấy ngày ở Thailand em họp hành liên miên, anh cũng công chuyện lu bu, thỉnh thỏang nhắn tin hỏi thăm tối nay em ăn ở đâu, có chương trình gì không… Mãi đến ngày cuối của Hội nghị, em mới nhắn anh mai em rảnh, cà phê nhé. 

Vậy là mình gặp nhau, bên ly starbucks thơm thơm trong khỏang thời gian yên tĩnh hiếm hoi của thành phố du lịch nổi tiếng này. Em đã quen uống cà phê theo kiểu VN, ly cà phê pha phin từng giọt đậm đà, ít đường, mỗi ngụm để lại vị đắng ngọt ngào thật lâu… Uống ngụm đầu tiên em nhận ra hương vị cà phê Starbucks là “trung bình cộng” giữa hương vị đậm đặc của tách cà phê phin và những tách cà phê nhạt nhẽo pha bằng máy mà mấy bữa nay em  uống trong hội nghị. Rồi ngụm tiếp theo lớp kem nhẹ nổi bên trên tan êm trong miệng, như vừa uống một ngụm mây trắng vào ngày nắng nhẹ. Dù vậy, em vẫn không thích lắm, có lẽ vì chưa quen…? Nghe em kêu ngán, anh trêu, nè, uống starbucks không mập đâu, đừng sợ.

Quán cà phê Starbucks này trang trí một cách khiêm tốn và bình dân. Từ mầu sắc các bức tường đến cách thiết kế trần nhà, ghế ngồi, quầy hàng có một nét độc đáo riêng. Sự thiết trí là cả một nghệ thuật hài hòa như cố dấu vẻ quý phái giàu có; đồng thời cũng giàu chất văn hóa dưới một dáng vẻ “lùi xùi”, cởi mở như đang dang tay chào đón khách hàng. Trước quầy, khách vẫn xếp hàng, đến và đi không ngớt. Dàn âm thanh trên trần vẫn liên tục phát ra điệu nhạc jazz nhẹ. Ngồi ở đó chỉ một buổi sáng em thấy khách vào uống cà phê hay xếp hàng mua cà phê Starbucks mang đi, tuy đủ mọi hạng người và mọi tầng lớp, giai cấp xã hội, nhưng hầu như mọi người đều quá quen thuộc bầu không khí ấm cúng, thân hữu nơi đây.

Buổi sáng cuối tuần trôi qua nhanh chóng. Anh và em đã kịp bàn nhiều công chuyện, vài dự án, một số đề tài sẽ triển khai trong thời gian tới… Tiễn em ra phi trường anh không quên “hẹn gặp nhé, giữa Sài Gòn”…
***
Một chiều Sài Gòn.

Đón anh về từ nơi xa, mình ngồi cà phê phía sau dinh Thống Nhất. Nắng tháng 5 như đổ lửa không ngăn được ngọn gió thật nhẹ lướt qua khu vườn. Trên cây vài chú sóc nhảy nhót chuyền cành, thỉnh thỏang ngó nghiêng bằng đôi mắt tròn tinh nghịch… Bên ly cà phê đá mát lạnh thơm ngát “kiểu VN”, em nhắc lại ly cà phê starbucks “kiểu Mỹ” hôm nào. Anh cười cười, rồi đưa tặng em chiếc ly in logo “Starbucks coffee” màu xanh lá cây trên nền sứ trắng. 
Em biết, dư vị ly cà phê starbucks năm ấy sẽ còn đi theo em mãi…

Bây giờ thì Starbucks đã trở thành "một phần tất yếu " mỗi khi em ra quán cà phê. Cùng với ly đen đá đậm đà, Starbucks cũng là một là lựa chọn của em, không hẳn vì ngon mà như là thói quen.
Con người ta cứ tạo ra những thói quen, để rồi phải vất vả nhưng cũng không thể từ bỏ nó... Bởi vì đó là ký ức.

CÀ PHÊ PARIS

 Khi đến bất cứ thành phố nào tôi cũng thường chú ý đến những quán cà phê.

Không phải là một tín đồ trung thành của lọai nước uống màu nâu thơm phức này nhưng cà phê luôn “quyến rũ” tôi, trước hết là vì nó giúp cho tôi tỉnh táo sau chặng đường dài hay chuẩn bị cho một ngày quay cuồng vì công việc. Và, điều này quan trọng hơn, quán cà phê là nơi tôi thường gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp, và những người bạn mới quen. 

Có thể đó là một tiệm cà phê sang trọng danh tiếng khắp thế giới, có thể là một tiệm nhỏ bên đường có bán cả bánh ngọt và thức ăn nhanh, mà cũng có khi là quán hàng bàn ghế bày ngòai lề đường dưới những cây dù màu sắc nhã nhặn hay sặc sỡ. Sự khác nhau giữa nơi này và nơi khác có lẽ là ở hương và vị ly cà phê, là phong cách phục vụ, là cách trưng bày trang trí, là những người cùng ngồi với tôi ở đó. Sự khác nhau còn ở thời gian tôi đến đó ngắn hay dài ngày, vào mùa nào trong năm. Và bạn có tin không, hương vị cà phê mỗi mùa mỗi khác đấy, nhất là ở những nơi có đủ bốn tiết Xuân, Hạ, Thu, Đông như những thành phố ở châu Âu.

Một ngày thu tôi trở lại Paris. Chuyến tàu từ Rotxterdam đến Paris băng qua màn mưa, ánh nắng thi thỏang hiện ra rồi nhanh chóng trốn sau đám mây xám âm u. Giang nói với tôi: phía trời hửng sáng kia là Paris đấy, hy vọng Paris đẹp trời vì thời tiết ở Pháp không thất thường như ở Hà Lan hay Bỉ. Khi tôi đến Paris không mưa tầm tã nhưng gió lạnh đã tràn về. Trưa chủ nhật, khu trung tâm Paris tìm không ra nơi đậu xe, anh chị T. phải chạy xe vòng vòng gần một tiếng mới tìm ra một chỗ hiếm hoi trước quán ăn đối diện Notre Dame. Thật may mắn vì đứng nơi đây có thể nhìn thấy tòan cảnh Nhà thờ Đức bà Paris. 

Gió hun hút đôi bờ sông Seine bứt tung những chiếc là vàng rải dọc vỉa hè. Những kiốt sách cũ vẫn thế, nhưng hình như những người chủ quán không còn nét hồn hậu như xưa. Vài năm trước tôi qua Paris cũng đến đây tìm mua sách cũ, khi ấy nhiều người bán rất say mê chính những gì họ bán, một cuốn sách bán đi, một tấm bưu thiếp có người mua, một bức tranh có ngừơi chủ mới… người bán dường như phải chia tay với người bạn thân thiết, họ gửi gắm cho người mua cả tình yêu của mình đối với Paris, với nước Pháp. Vẫn đông khách ngắm nghía những tấm bưu thiếp, bức tranh, những cuốn sách cũ. Một Paris cổ xưa hiện lên cụ thể và đa dạng trên từng quầy sách. Tôi và G. trầm trồ trước những bức ảnh đen trắng, những bức ký họa chì chân dung những quý cô quý bà Paris duyên dáng. Cái duyên của những người phụ nữ thấm đẫm sự tinh tế và sang trọng của một Paris cổ xưa…

Quán cà phê nhỏ phía sau Notre Dame. Anh chị T. chọn bàn ngòai vỉa hè dưới cây dù nhỏ vì biết tôi thích như thế. Ngồi cà phê ở Paris thì ngồi ngòai vỉa hè mới cảm nhận hết không khí đặc trưng của Paris : dòng người nối nhau trên đường, những cặp tình nhân thong thả tay trong tay, những cửa hàng đồ lưu niệm tấp nập người ra vào. Bạn sẽ bảo : Ừ thì nơi nào chả thế, bất cứ thành phố du lịch nào mà không có những quán cà phê như vậy ? Nhưng với tôi gió trên những con phố này, những hàng cây lá vàng xào xạc nơi đây, dòng sông Seine lăn tăn sóng dưới kia, ly cà phê nhỏ thơm thơm, những người bạn thân quý ngồi bên tôi… tất cả làm cho ly cà phê không đường càng ngọt ngào hơn, ấm áp hơn…

Một vòng đồi Montmartre, mưa như rây trên những mái nhà ngói cũ, trên những bức tường dây leo xanh lá đỏ, trên những con đường dốc lát đá nhỏ vuông vắn từng viên. Khung cửa nhỏ ấm áp, tiếng nhạc nhè nhẹ, tiệm đồ gốm xinh xắn, ngày cuối tuần du khách rất đông … Từ nhà thờ trung tâm nhìn xuống Paris lô nhô ngút mắt.. Nghỉ chân trong quán cà phê nhỏ. Mưa đã tạnh mà Paris dưới kia sao vẫn mờ như sương… 

 

Mỗi lần cà phê ở Paris luôn mang lại cảm giác lạ mà quen. Cám xúc là lạ khi trở lại bởi tôi luôn giữ trong mình ấn tượng một Paris của những bài thơ những trang tiểu thuyết đã đọc từ thời thơ ấu. Nhưng sự thấp thỏm vì giờ chia tay đang đến gần thì quen lắm, Paris như muốn niu giữ người ra đi khi chiều nay mưa mùa thu đến sớm…

Ly cà phê chợt đắng…

Sài Gòn sáng mưa xuân