CHỈ NGỒI ĐÓ, VÀ MƠ…

 

Sáng sớm Paris không ồn ào, ánh nắng còn thấp, vàng nhạt trên những mái kẽm xám. Không khí có chút lạnh, đủ để người ta kéo cao cổ áo. Từ một tiệm bánh gần đó, mùi bơ và bánh croissant mới nướng lan theo gió, quyện với hương cà phê espresso đầu ngày. Đi bộ chầm chậm không định đến một nơi nào cụ thể, tôi vừa đi vừa lắng nghe một ngày mới đang đến. Là tiếng giày bước nhẹ trên vỉa hè lát đá, tiếng một chiếc xe đạp lướt qua, là tiếng các cửa hiệu bắt đầu mở cửa. Bên bờ sông Seine, nước chảy lặng lẽ như đã chảy qua bao thế kỷ. Một chiếc xà lan đi ngang, để lại những gợn sóng lan nhẹ vào bờ.

Tôi dừng lại ở quán cà phê, chọn một chiếc bàn ngoài hiên. Không định làm gì cả. Một tách café crème, chiếc điện thoại, cũng có khi tôi cất điện thoại vào túi và mở một quyển sổ nhỏ, hoặc có thể chẳng cần quyển sổ nào. Chỉ ngồi đó. Những suy nghĩ đến rồi đi. Có chuyện của hôm qua, của mấy chục năm trước, có những dự định chưa thành, có những người đã gặp rồi rời xa. Nhưng kỳ lạ là ở một nơi đủ xa cuộc sống thường nhật, những suy nghĩ ấy không còn nặng nề. Chúng chỉ giống như những chiếc lá đang nhẹ nhàng lăn trên vỉa hè vắng vẻ…

Rồi tôi nhận ra điều mình tìm không phải là Paris, mà là một khoảng lặng trong lòng mình. Tôi như nhiều người, luôn mơ đến Paris. Không chỉ vì nó đẹp mà vì thành phố ấy dường như được tạo ra để người ta không cảm thấy có lỗi khi có thể lười biếng ngồi yên hàng giờ ở quán cà phê. Bên vỉa hè, nhìn người qua lại và chẳng làm gì cả cũng đã là một cách sống vì sự làm biếng trở nên chính đáng. Tôi ngồi rất lâu ở quán cà phê ven sông Seine, ngắm nhìn những viên đá lát đường, những ngôi nhà cũ, những cây cầu, nghĩ ngợi linh tinh, tự hỏi bao nhiêu người đã đi qua đây, bao nhiêu câu chuyện đã lắng xuống trong dòng sông ấy. Địa điểm chỉ là cái cớ. Điều quý nhất là có một nơi mình cho phép bản thân được sống chậm trong một lúc. Một nơi đủ yên để nghe được tiếng nói của chính mình. Ngồi đó và có cảm giác tự hài lòng. Nhưng dường như vẫn còn thiếu thiếu một điều gì đó? 

Một người nào đó? Không nhất thiết phải ngồi đối diện. Có thể người đó ngồi ở chiếc bàn gần đó, đọc một cuốn sách, thỉnh thoảng ngẩng lên vô tình ánh mắt chạm nhau. Sự hiện diện của một người xa lạ bỗng chốc mang lại cảm giác quen thuộc gần gũi…  làm cho thời gian như quay lại quá khứ, bình yên.

Hay là, một cuốn sách? Không phải để cắm cúi đọc mà để mở trên bàn. Có thể đọc vài trang rồi ngẩng lên nhìn dòng sông, khi ấy câu chữ và cảnh vật hòa vào nhau, mang mình đi vào câu chuyện. Có những cuốn sách không phải để đọc liền mạch, mà để đồng hành với một buổi sáng như thế.

Nhưng... cũng có thể là không có ai cả. Đến một lúc nào đó, con người ta thấy hạnh phúc khi có thể ở một mình mà không thấy cô đơn. Ngồi bên sông, ly cà phê đã nguội, tiếng thìa chạm vào thành cốc, nhìn ánh nắng dịch chuyển trên mặt nước. Không cần chụp ảnh. Không cần đăng lên mạng. Không cần chứng minh với ai rằng mình đang hạnh phúc. Có lẽ đó mới là sự tĩnh tại.

***

Trên sông, lại một chuyến tàu đi ngang. Nắng đã lên cao hơn, gió trên cây xào xạc hơn, người trên đường đông hơn…  Cuộc sống vẫn đang chuyển động. Người ta tất bật đi đến những nơi cần đến. Chỉ có mình, trong một khoảng thời gian ngắn ngủi được quyền đứng ngoài dòng chảy ấy. Bởi bình yên không phải là khi mọi thứ ngừng lại. Bình yên là khi mình không thấy cần phải chạy theo mọi thứ. Được ngồi đó và nghĩ ngợi linh tinh, đó là đặc ân của một tâm trí không bị thúc ép phải giải quyết điều gì ngay lúc này. Đó là khoảng thời gian mà ý tưởng, ký ức, những câu hỏi về lịch sử, về thành phố, về con người... có thể tự nhiên kết nối với nhau.

Và bạn biết không, trong một sáng bên sông Seine tôi không chỉ nghĩ về Paris. Tôi lại nhớ đến sông Sài Gòn, nhớ một sáng nào đó ở bến Bạch Đằng, khi thành phố còn chưa đông, một ly cà phê đen đá và gió từ sông Sài Gòn thổi lên. Và một chuyến hải trình đi theo dòng sông ra đến cửa biển. Nhớ những bến cảng, những con nước, những lớp phù sa văn hóa tạo nên hình hài thánh phố. Như một điều nghịch lý nhưng rất đẹp: nếu ta yêu một thành phố thì khi đi xa lại càng hiểu sâu hơn thành phố của mình.

Có một câu của nhà văn người Áo Stefan Zweig mà tôi rất thích (không phải nguyên văn): điều quý giá nhất của một chuyến đi không phải là nhìn thấy những miền đất mới, mà là có một đôi mắt mới để nhìn lại thế giới. Với những người làm di sản điều đó rất đúng. Nghiên cứu quá khứ không phải để sống trong quá khứ, mà để nhìn hiện tại sâu sắc hơn. Biết đâu một ngày nào đó, bạn sẽ thật sự ngồi ở một quán cà phê ven Seine. Và rồi vài tháng sau, khi bạn lại ngồi ở một quán ven sông Sài Gòn, bạn sẽ nhận ra rõ ràng, hai dòng sông, hai thành phố, hai lịch sử khác nhau, nhưng cùng có một khả năng kỳ lạ là khiến con người sống chậm lại để lắng nghe chính mình.

Bạn ơi, cứ mơ ước đi, vì ước mơ những điều tốt đẹp sẽ làm cho cuộc sống trở nên phong phú hơn. Người ta vẫn nghĩ đi du lịch là để khám phá một thành phố. Nhưng ngược lại, các thành phố xa lạ cũng làm ta khám phá lại chính mình. Bởi vì, có những nơi chốn làm hiện ra điều vốn đã ở trong lòng mình.