NHỮNG BẢN TÌNH CA KÝ ỨC

     Sáng sớm Sài Gòn mùa đông đến rất khẽ. Không ồn ào, không vội vã, chỉ như đi qua mang hơi gió chướng se lạnh vừa đủ để người ta bước chậm trên đường còn vắng lặng. Tôi ngồi một mình trong quán nhỏ quen thuộc, bên ly cà phê nhỏ từng giọt qua phin, rơi đều, chậm như thể thời gian cũng đang được lọc lại. Ngoài kia, thành phố còn chưa thức dậy. Trong không gian ấm áp chỉ có hương cà phê mới, tiếng kim giây đồng hồ cũ và giai điệu quen thuộc đang ngân lên rất nhẹ qua headphone.

    Đấy là một chương trình âm nhạc tôi yêu thích, bởi ở đó âm nhạc mở ra không gian khác mà không cần nhiều lời giới thiệu, không cần ngôn từ dẫn dắt. Những bài tình ca cũ cứ thế trôi qua, bài này nối bài kia như một dòng ký ức dài đưa tôi trở lại tuổi thanh xuân. Có những giai điệu tưởng đã nghe rất nhiều lần, vậy mà sáng nay lại chạm vào một chỗ rất khác trong lòng. Có lẽ vì mùa đông. Có lẽ vì sự tĩnh lặng hiếm hoi. Cũng có thể vì khi một mình, người ta dễ nghe rõ hơn những điều vốn vẫn ở đó. “Có phải vì anh bồng bềnh mãi trong gió sương… bến duyên giang đầu mây che kín một niềm đau…”

    Tình ca Việt Nam, trong bối cảnh một đất nước trải qua quá nhiều đau đớn vì chiến tranh và chia ly, nghĩ cho cùng không chỉ là chuyện tình yêu. Trong những câu hát ấy có cả lịch sử, nhưng là lịch sử đi bằng cảm xúc bởi đó là câu chuyện của từng người, từng gia đình, trở thành số phận của đất nước. Thời gian không nằm trong niên biểu khô khan, mà nằm trong những cuộc chia tay không kịp nói lời sau cùng, trong những mối tình đi qua chiến tranh, đi qua nghèo khó, trải qua biết bao đổi thay âm thầm của đời sống từ các đô thị đến vùng thôn quê. Có những bài hát mang theo hơi thở của những con đường cũ, những mái nhà thấp, những quán nhỏ bên hè. Nghe nhạc mà thấy Sài Gòn xưa hiện ra không rõ hình hài, chỉ là cảm giác: một buổi chiều nắng nhạt, một tà áo lướt qua, một lời hẹn để quên mà không nỡ quên. Tình ca ngày ấy không nói nhiều. Nó tin người nghe sẽ tự hiểu, bởi ai rồi cũng từng yêu theo cách rất riêng của mình.

    Mùa đông dường như làm cho âm nhạc chậm lại. Hay chính âm nhạc khiến mùa đông trở nên rõ ràng hơn? Tôi không chắc. Chỉ biết rằng trong cái lạnh vừa đủ ấy, lòng người dễ mềm ra. Những câu hát cũ bỗng trở thành chiếc cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, giữa tôi của hôm nay và những thế hệ đã đi qua. Người ta đã yêu, đã buồn, đã hy vọng, đã mất mát, và để lại tất cả trong giai điệu. Có lúc tôi nhắm mắt, để mặc tiếng hát dẫn đường. Không còn phân biệt bài nào thuộc thời nào, ai hát, ai viết. Tất cả hòa vào nhau thành một dòng chảy của cảm xúc: dịu dàng, kín đáo, đôi khi da diết hơn cả nước mắt. Chỉ cần một khoảng lặng đủ dài để lòng chùng xuống.

    Ly cà phê chỉ là cái cớ để tôi có thể ngồi yên, không làm gì cả, chỉ nghe và nhớ. Tôi rất thích cảm giác này… Nhớ những buổi sáng khác, những quán cà phê khác, những con người từng ngồi bên cạnh, có người vẫn còn, có người đã xa. Âm nhạc, trong khoảnh khắc ấy, trở thành nơi trú ẩn an toàn cho ký ức. Tình ca ngày ấy có một vẻ đẹp rất riêng: nó không phô bày, nó để lại cho người nghe quyền được suy tưởng, được đặt câu chuyện của mình vào giữa những câu hát. Vì thế mà dù nghe một mình, ta không thấy cô đơn. Trái lại, ta thấy mình đang trò chuyện với rất nhiều người, những người chưa từng gặp nhưng đã cùng chia sẻ một cảm xúc chung mang tên yêu thương.

    Bản nhạc cuối cùng khẽ dần rồi chấm dứt. Buổi sáng mùa đông vẫn còn đó nhưng lòng tôi ấm áp vì được chạm vào tình người sâu thẳm, nơi mà âm nhạc không chỉ để nghe mà để cùng rưng rưng. Ngoài kia, thành phố bắt đầu thức dậy, chuẩn bị bước vào mùa Tết bằng nhịp sống hối hả. Vào những ngày cuối năm này tôi mang theo dư âm của những bản tình ca xưa mà không bao giờ cũ, như mang theo một niềm hy vọng thầm lặng, đủ để tin rằng giữa bao biến động lớn lao của đời sống, năm mới rồi sẽ bắt đầu từ những điều ấm áp nhỏ bé, rất Sài Gòn, như những bản tình ca bất hủ.

Mời nghe tại đây:

https://www.youtube.com/playlist?list=PLlvotxmxdwhPw-dvLtBAcPG85a1-1u4Y6