TÔI KHÔNG NHẬN SỐ TIỀN NÀY!

 Mình vẫn luôn trân trọng và yêu quý chị Ý Nhi - một nhà thơ tài năng, một người có tâm trong sáng và hành xử nhân văn, một phụ nữ dịu dàng và cương nghị!

TÔI KHÔNG NHẬN SỐ TIỀN NÀY!

Y Nguyên (thực hiện)

Bài “Trại sáng tác – một tàn dư của thời bao cấp” đăng trên Thanh Niên ngày 31.12.2007 đã nhận được sự quan tâm của đông đảo nghệ sĩ. Nhà thơ Ý Nhi cũng cho biết bà đã từ chối nhận số tiền đầu tư 25 triệu đồng từ Hội Nhà văn Việt Nam.

* 𝑃ℎ𝑎̂̀𝑛 𝑙𝑜̛́𝑛 𝑣𝑎̆𝑛 𝑛𝑔ℎ𝑒̣̂ 𝑠𝑖̃ đ𝑒̂̀𝑢 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑑𝑢̛ 𝑑𝑎̉ 𝑔𝑖̀. 𝑉𝑖̀ 𝑡ℎ𝑒̂́, tâm 𝑙𝑦́ 𝑐ℎ𝑢𝑛𝑔 𝑙𝑎̀ 𝑛𝑒̂́𝑢 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑁ℎ𝑎̀ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 ℎ𝑜̂̃ 𝑡𝑟𝑜̛̣ 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑡𝑜̂́𝑡 ℎ𝑜̛𝑛 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔... 𝑇ℎ𝑒̂́ 𝑣𝑖̀ 𝑠𝑎𝑜 𝑏𝑎̀ 𝑡𝑢̛̀ 𝑐ℎ𝑜̂́𝑖?

– Thực ra tôi đã “đi chỗ khác chơi” – theo cách nói của nhà văn Trang Thế Hy – từ lâu rồi. Tôi rất ngạc nhiên khi nhận được điện thoại của một nhân viên Hội Nhà văn Việt Nam báo tin tôi được “đầu tư chiều sâu” 25 triệu đồng và xin địa chỉ để gửi tiền vào sáng 31.12.2007. Tôi trả lời là tôi rất cảm ơn nhưng xin không nhận tiền. Lý do đơn giản thôi. Cuối năm 1998, khi nhận thông báo đăng ký kế hoạch sáng tác để nhận trợ cấp, tôi đã viết thư cho nhà văn Ma Văn Kháng, Trưởng ban sáng tác của Hội: “Tôi nghĩ, mỗi nhà văn phải tự lo lấy đời sống cũng như công việc viết lách của mình. Tôi không nghĩ lao động nhà văn là cái gì đặc biệt đến độ chúng ta có quyền hưởng số tiền có được từ lao động của hàng triệu người khác, từ thuế của những người nông dân nghèo khó, những người buôn thúng bán bưng... Tôi không nhận số tiền này cũng như bất cứ số tiền nào đầu tư cho sáng tác”. Cuối năm 2000, một lần nữa tôi phải viết thư cho ông Nguyễn Trí Huân, Phó chủ tịch Hội đồng tài trợ sáng tác của Hội Nhà văn, để xin không nhận 3 triệu đồng.

* 𝑁ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑦́ 𝑘𝑖𝑒̂́𝑛 𝑐ℎ𝑜 𝑟𝑎̆̀𝑛𝑔 ℎ𝑜̂̃ 𝑡𝑟𝑜̛̣, đ𝑎̂̀𝑢 𝑡𝑢̛ 𝑐ℎ𝑜 𝑠𝑎́𝑛𝑔 𝑡𝑎́𝑐 𝑙𝑎̀ 𝑡ℎ𝑒̂̉ ℎ𝑖𝑒̣̂𝑛 𝑠𝑢̛̣ 𝑞𝑢𝑎𝑛 𝑡𝑎̂𝑚, 𝑐ℎ𝑎̆𝑚 𝑙𝑜 đ𝑒̂́𝑛 đ𝑜̛̀𝑖 𝑠𝑜̂́𝑛𝑔, 𝑡𝑎̂𝑚 𝑡𝑢̛, 𝑛𝑔𝑢𝑦𝑒̣̂𝑛 𝑣𝑜̣𝑛𝑔 𝑐𝑢̉𝑎 đ𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑎̉𝑜 𝑣𝑎̆𝑛 𝑛𝑔ℎ𝑒̣̂ 𝑠𝑖̃, 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐𝑎́𝑐ℎ đ𝑒̂̀ 𝑐𝑎𝑜 𝑣𝑎̆𝑛 ℎ𝑜́𝑎 “𝑛𝑒̂̀𝑛 𝑡𝑎̉𝑛𝑔 𝑐𝑢̉𝑎 đ𝑜̛̀𝑖 𝑠𝑜̂́𝑛𝑔 𝑡𝑖𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑎̂̀𝑛”?

– Tôi không hiểu rõ lắm việc đầu tư bảo trợ này. Tôi chỉ hành xử theo nhận thức của riêng tôi mà thôi.

* 𝑁𝑒̂́𝑢 𝑏𝑎̀ 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑏𝑎̉𝑛 𝑡ℎ𝑎̉𝑜 𝑡𝑜̂́𝑡, 𝑣𝑎̀ 𝑏𝑎̀ 𝑚𝑢𝑜̂́𝑛 𝑐𝑜̂𝑛𝑔 𝑏𝑜̂́, 𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑙𝑎̣𝑖 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑡𝑖𝑒̂̀𝑛 đ𝑒̂̉ 𝑥𝑢𝑎̂́𝑡 𝑏𝑎̉𝑛 𝑣𝑎̀ 𝑐𝑢̃𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑎̣̂𝑛 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑏𝑎̂́𝑡 𝑐𝑢̛́ 𝑠𝑢̛̣ 𝑡𝑟𝑜̛̣ 𝑔𝑖𝑢́𝑝 𝑛𝑎̀𝑜 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑏𝑎̀ 𝑐𝑜́ 𝑐𝑎̂̀𝑛 đ𝑒̂́𝑛 𝑠𝑢̛̣ ℎ𝑜̂̃ 𝑡𝑟𝑜̛̣ 𝑐𝑢̉𝑎 𝑁ℎ𝑎̀ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐?

– Hiện tôi có một bản thảo đã được phép của Nhà xuất bản Văn Nghệ TP.HCM. Tôi đang nhờ họa sĩ trình bày và sẽ tự lo việc in ấn. Sách in xong, tôi sẽ tìm cách phát hành. Tôi phải dè xẻn chi tiêu để in sách.

* 𝑇𝑢̛́𝑐 𝑙𝑎̀ 𝑏𝑎̀ 𝑐ℎ𝑜 𝑟𝑎̆̀𝑛𝑔 “𝑛ℎ𝑎̀ 𝑣𝑎̆𝑛 𝑐𝑎̂̀𝑚 𝑡𝑖𝑒̂̀𝑛 𝑐𝑢̉𝑎 𝑁ℎ𝑎̀ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑙𝑎̀ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑙𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑖𝑒̣̂𝑛” – 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑐𝑎́𝑐ℎ 𝑛𝑜́𝑖 𝑐𝑢̉𝑎 𝑛ℎ𝑎̀ 𝑣𝑎̆𝑛 𝑁𝑔𝑢𝑦𝑒̂𝑛 𝑁𝑔𝑜̣𝑐?

– Tôi vẫn kiên trì với quan niệm Hội Nhà văn cần được tổ chức như một hội nghề nghiệp thực sự. Các nhà văn phải tự nuôi sống mình, tự bảo vệ thành quả lao động của mình.

* 𝐿𝑎̂𝑢 𝑛𝑎𝑦 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑖́𝑡 𝑣𝑎̆𝑛 𝑛𝑔ℎ𝑒̣̂ 𝑠𝑖̃, 𝑘𝑒̂̉ 𝑐𝑎̉ 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 𝑏𝑎̣̂𝑐 “𝑙𝑎̃𝑜 𝑙𝑎̀𝑛𝑔” 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑡ℎ𝑎𝑛 𝑟𝑎̆̀𝑛𝑔: 𝑡ạ𝑖 𝑘𝑖𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑖́ 𝑒𝑜 ℎ𝑒̣𝑝 𝑚𝑎̀ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑠𝑎́𝑛𝑔 𝑡𝑎̣𝑜 “𝑟𝑎 𝑡𝑎̂́𝑚 𝑟𝑎 𝑚𝑜́𝑛” đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐...

– Ai cũng biết, kinh phí là phần không thể thiếu cho việc làm tác phẩm, đặc biệt là các tác phẩm điện ảnh, sân khấu. Nhưng nếu tác phẩm yếu kém thì nguyên nhân đầu tiên không phải do thiếu tiền. Ở các liên hoan điện ảnh lớn, nhiều tác phẩm độc lập tốn rất ít tiền mà vẫn có giá trị, vẫn đạt giải cao. Ở ta, tôi đọc báo, thấy có những tác phẩm điện ảnh được chi nhiều tiền lắm, nghe đâu tới hàng chục tỉ nhưng chất lượng kém. Cảm giác của tôi khi đọc những thông tin này là rất xấu hổ. Riêng phần mình, tôi thấy làm thơ là công việc rất ít tốn kém.

* 𝐶𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑙𝑎̣̂𝑝 𝑙𝑢𝑎̣̂𝑛 𝑝ℎ𝑜̂̉ 𝑏𝑖𝑒̂́𝑛: 𝑣𝑎̆𝑛 ℎ𝑜̣𝑐 𝑛𝑔ℎ𝑒̣̂ 𝑡ℎ𝑢𝑎̣̂𝑡 𝑙𝑎̀ 𝑙𝑜𝑎̣𝑖 ℎ𝑎̀𝑛𝑔 ℎ𝑜́𝑎 đ𝑎̣̆𝑐 𝑏𝑖𝑒̣̂𝑡, 𝑐ℎ𝑢̛́ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑝ℎ𝑎̉𝑖 ℎ𝑎̀𝑛𝑔 ℎ𝑜́𝑎 𝑡ℎ𝑢𝑎̂̀𝑛 𝑡𝑢́𝑦. 𝑉𝑖̀ 𝑡ℎ𝑒̂́, 𝑛𝑒̂́𝑢 “𝑡ℎ𝑎̉ 𝑛𝑜̂̉𝑖” 𝑚𝑎̣̆𝑡 ℎ𝑎̀𝑛𝑔 𝑛𝑎̀𝑦 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑠𝑒̃ 𝑘ℎ𝑜́ 𝑡𝑟𝑎́𝑛ℎ 𝑘ℎ𝑜̉𝑖 𝑥𝑢 ℎ𝑢̛𝑜̛́𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑚𝑎̣𝑖 ℎ𝑜́𝑎, 𝑐ℎ𝑎̣𝑦 𝑡ℎ𝑒𝑜 𝑡ℎ𝑖̣ ℎ𝑖𝑒̂́𝑢 𝑑𝑒̂̃ 𝑑𝑎̃𝑖. 𝐷𝑜 𝑣𝑎̣̂𝑦, 𝑁ℎ𝑎̀ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑐𝑎̂̀𝑛 𝑝ℎ𝑎̉𝑖 𝑙𝑎̀ 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 “𝑚𝑎̣𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑞𝑢𝑎̂𝑛”. 𝐾ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑟𝑖𝑒̂𝑛𝑔 𝑉𝑖𝑒̣̂𝑡 𝑁𝑎𝑚 𝑚𝑎̀ 𝑡𝑟𝑒̂𝑛 𝑡ℎ𝑒̂́ 𝑔𝑖𝑜̛́𝑖, 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑠𝑜̂́ 𝑙𝑜𝑎̣𝑖 ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑛𝑔ℎ𝑒̣̂ 𝑡ℎ𝑢𝑎̣̂𝑡 𝑣𝑎̂̃𝑛 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑁ℎ𝑎̀ 𝑛𝑢̛𝑜̛́𝑐 𝑏𝑎̉𝑜 𝑡𝑟𝑜̛̣. 𝐵𝑎̀ 𝑛𝑔ℎ𝑖̃ 𝑠𝑎𝑜?

– Vậy thì tiền đâu mà lo cho xuể? Tôi được biết ở các nước, ngay cả ở những nước giàu, nhà nước cũng chỉ có thể đầu tư để bảo vệ một số công trình nghệ thuật, một số loại hình nghệ thuật cổ điển, có giá trị đặc biệt thôi. Tôi đọc ở đâu đó thấy nghệ thuật Kabuki của Nhật Bản được đầu tư rất lớn để bảo vệ, phát triển nó và giáo dục cho người Nhật hiện đại biết thưởng thức nó. Số người đi xem loại hình nghệ thuật này ngày một nhiều. Ở ta, nghệ thuật Hát bội cũng cần được đầu tư như vậy. Cùng với nó là Chèo, là Cồng chiêng, là Quan họ. Còn chuyện tác phẩm văn học - nghệ thuật khi đã là hàng hóa, thì là hàng hóa đặc biệt, nó cũng phải theo quy luật cung - cầu. Vấn đề ở chỗ phải nâng cao trình độ người đọc để họ biết lựa chọn hàng có chất lượng.

* 𝑁ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑑𝑢̛ 𝑙𝑢𝑎̣̂𝑛 𝑡ℎ𝑖̀ d𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑛ℎ𝑢̛ 𝑞𝑢𝑎́ 𝑛𝑜́𝑛𝑔 𝑙𝑜̀𝑛𝑔, 𝑞𝑢𝑎́ 𝑠𝑜̂́𝑡 𝑟𝑢𝑜̣̂𝑡 𝑚𝑜𝑛𝑔 đ𝑜̛̣𝑖 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 “𝑡𝑎́𝑐 𝑝ℎ𝑎̂̉𝑚 đ𝑖̉𝑛ℎ 𝑐𝑎𝑜”...

– Sốt ruột, nóng lòng cũng không được. Chúng ta chưa có nhà văn lớn vào lúc này. Phải chờ thôi. Tôi tin một ngày nào đó, văn học Việt Nam sẽ có tác phẩm xứng tầm như người ta thường nói. Mà chắc, ông (hay bà) nhà văn này không cần “đầu tư chiều sâu” gì đâu.

* 𝑇ℎ𝑒𝑜 𝑏𝑎̀, ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢̛́𝑐 đ𝑎̂̀𝑢 𝑡𝑢̛ ℎ𝑜̂̃ 𝑡𝑟𝑜̛̣ (𝑛𝑒̂́𝑢 𝑐𝑜́) 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑛𝑒̂𝑛 𝑡ℎ𝑒𝑜 𝑝ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢̛́𝑐 𝑛𝑎̀𝑜 đ𝑒̂̉ 𝑐𝑜́ ℎ𝑖𝑒̣̂𝑢 𝑞𝑢𝑎̉ 𝑐ℎ𝑜 𝑡𝑎́𝑐 𝑔𝑖𝑎̉?

– Đây là việc của các nhà quản lý, tôi không dám lạm bàn. Tôi chỉ nghĩ đơn giản là nếu có nhà văn gặp khó khăn về kinh tế hay đau ốm nặng, nên tài trợ như tài trợ cho một công dân. Còn tác phẩm thì họ sẽ tự lo.

Y.N

(Copy từ FB Nguyen Hong Anh)

Ẩn bớt

P/S. Có một lần mình được dự một cuộc hội thảo của giới Văn nghệ sĩ tại TPHCM. Trong cuộc đó có nhiều tham luận xoay quanh vấn đề "làm sao để có tác phẩm đỉnh cao?". Mình nhớ nhất hai ý kiến sau:

- Các thế hệ nhà văn chống Pháp đã mất gần hết, thế hệ nhà văn chống Mỹ cũng đang mất dần... Vì vậy cần đầu tư nhanh, đầu tư gấp để các nhà văn có thể sáng tác ra tác phẩm đĩnh cao.

- Nhà nước cần đầu tư ít nhất 3 tỷ đồng cho mỗi tác phẩm, như vậy mới có thể có tác phẩm đỉnh cao!

Chả hiểu sao lại có con số 3 tỷ này? A hình như đó là số kinh phí hàng năm cho hoạt động của Hội? Mình thì thầm với Nguyễn Lam Điền (cùng dự họp): này, sao không nói đến các nhà văn chống Tàu, chống Polpot nhỉ? Mà chị thấy nếu có 3 tỷ thì sẽ là thế hệ các nhà văn chống nhau đấy