Thứ Tư, ngày 07 tháng 12 năm 2016

THÊM MỘT LỜI CHIA TAY


Đã bao lần tôi phải viết lời chia tay xót xa với những công trình văn hóa ở Sài Gòn –không chỉ là những kiến trúc đẹp mà nó còn đẹp hơn trong ký ức rất nhiều người Sài Gòn, bởi ở đó là kỷ niệm, là hồi ức, là tuổi thơ, là một phần đời đã qua…

Cà phê Givral trên đường Đồng Khởi - con đường nổi tiếng nhất trong những con đường đẹp, buôn bán sầm uất và có tuổi đời xưa nhất của Sài Gòn - vài năm nay được nhớ đến bởi ca khúc “Vĩnh biệt Givral” – C’est fini Givral mỗi khi vang lên làm cho bao người Sài Gòn rưng rưng nước mắt. Khi dự án xây tòa nhà Vincom B ở vị trí khu Eden được công bố, dư luận đã lên tiếng đề nghị được giữ lại Givral ở đúng vị trí cũ như lưu giữ một di tích lịch sử. Sau khi tòa nhà Vincom B khánh thành, Cà phê Givral được giữ lại ở vị trí đó như lời hứa nhưng nhiều người rất thất vọngvì trang trí nội ngoại thất của Givral hầu như không còn chút gì của một thời nổi tiếng. Rồi, dù thất vọng cũng đành chấp nhận, vì ít nhất cũng còn lại cái tên cũ. Nhưng giống như ngọn đèn dầu vụt sáng lên trước khi tàn lụi, không bao lâu sau do những điều kiện khó khăn mà Givral mới lẳng lặng biến mất không hy vọng có ngày hồi sinh.

Cùng với quán cà phê Givral là hành lang (passage) Eden với các phòng chiếu phim và khu thương mại sầm uất - một trung tâm văn hóa với những sinh hoạt đặc trưng của đô thị kiểu Pháp: quán cà phê, hiệu sách ngoại văn, cửa hàng đồ lưu niệm và hàng tiêu dùng cao cấp, rạp phim sang trọng… Tất cả hòa hợp với nhau, là một không gian văn hóa góp phần tạo nên diện mạo và tính cách của đô thị Sài Gòn. Khi trung tâm thương mại mới mọc lên ở chỗ ngày xưa là passage Eden “thần thánh”, cùng với thái độ đón nhận một công trình thương mại hiện đại và nguy nga, nhiều người Sài Gòn vẫn không nguôi nhớ tiếc không gian văn hóa công cộng độc đáo trước đó, nơi đậm đàbản sắc riêng và thân thiện biết bao với cộng đồng !
***
Những ngày cuối tháng mười một này nhiều người đã đến  một ngõ nhỏ trên đường Hai Bà Trưng để chia tay với Hanoi Cinematheque – địa chỉ văn hóa quen thuộc từ nhiều năm nay của người Hà Nội. Quen thuộc không chỉ vì đến đó có thể xem những bộ phim hay và gặp nhiều nhân vật nổi tiếng của điện ảnh Việt Nam mà ở đó còn có sự hấp dẫn của một quán cà phê và ngôi biệt thự khá đẹp còn sót lại sau bao thăng trầm của “phố Tây Hà Nội”.

Tòa nhà nơi Cinémathèque tọa lạc tuy quy mô khiêm tốn nhưng là một trong những viên ngọc còn lại của kiến trúc Hà Nội với những lan can theo phong cách Art Déco, quán café và cây ngọc lan cổ thụ, khoảng sân vườn xinh xắn…  như một ốc đảo yên bình hiếm hoi ngay giữa trung tâm thành phố luôn ồn ào và náo nhiệt.  Nhiều ý kiến của giới văn hóa Hà Nội đã cho rằng: không gian văn hóa này (bao gồm kiến trúc ngôi biệt thự, hoạt động chiếu phim, ẩm thực gắn với sinh hoạt văn hóa) cần được nghiên cứu giải pháp bảo tồn vì nó đã trở thành một phần của lịch sử xã hội đương đại Hà Nội, góp phần làm cho văn hóa đô thị Hà Nội đa dạng hơn.

Thay vì đập bỏ toàn bộ công trình hiện nay như phương án của nhà đầu tư, vẫn có thể thực hiện sự tích hợp hài hòa về kiến trúc giữa ngôi biệt thự cổ và sân vườn xinh xắn với trung tâm thương mại hiện đại sắp được xây dựng. Nếu phương án này được thực hiện sẽ tạo ra một bước chuyển quan trọng trong chính sách bảo tồn của một đô thị nhạy cảm về văn hóa như Hà Nội. Đây cũng là kinh nghiệm của nhiều thành phố trên thế giới trong việc cố gắng duy trì sự cân bằng nhất định giữa hiện đại hóa và bảo tồn để phát triển bền vững.

Nhưng, có vẻ như những ý kiến đáng được xem xét ấy đang rơi vào vô vọng. Hanoi Cinematheque đã bị đóng cửa, toàn bộ khu đất nghe nói nhất định sẽ biến thành trung tâm thương mại đồ sộ ngay tại khu vực Hồ Gươm, sát cạnh Tràng Tiền Plaza – công trình trước đây bị dư luận phản đối dự án cao tầng nên đã phải xây dựng “tương tự”như cũ.

Ở Hanoi Cinematheque từng nhiều lần chiếu bộ phim nổi tiếng của đạo diễn Trần Văn Thủy “Chuyện tử tế”. Trong khái niệm tử tế mà đạo diễn bộ phim và rất nhiều người chia sẻ chắc chắn có cả việc đối xử tử tế với các di sản. Cho dù Hà Nội đang lưu giữ được khá nhiều di tích của các triều đại lịch sử, cho dù Hanoi Cinematheque chưa phải là “di tích văn hóa” thì cũng không được phép quên điều này: mọi di sản đều phải bắt đầu từ một công trình văn hóa tử tế và được các thế hệ đối xử một cách tử tế. Theo đà phát triển của thời đại mới, chúng ta chắc rồi sẽ còn phải nói lời chia tay với một, hai hay nhiều hơn những gì xưa cũ gắn liền với ký ức của các thế hệ.

 Không phải cái gì cũ cũng đều quí. Nhưng chắc chắn cần đến trái tim và cái đầu để biết trong những cái xưa cũ đâu là giá trị không cân đếm được bằng tiền nhưng là vô giá về tinh thần với nhiều thế hệ. Và, chỉ như thế, khi phải nói lời chia tay với một cái gì đó dã qua, người ta có thể không tránh được bâng khuâng, nhưng sẽ không đau đớn vì ký ức bị coi rẻ ./.

 Nguyễn Thị Hậu

Sài Gòn 1.12.2016

Thứ Hai, ngày 05 tháng 12 năm 2016

HẺM HOA LAN SÀI GÒN

Nguyễn Thị Hậu

Hẻm nhỏ này không phải là đường Hoa Lan bây giờ ở khu Phan Xích Long, Phú Nhuận. Nhiều người sống ở Sài Gòn trước năm 1975 biết con hẻm ngắn này, nó nằm trên đường Trần Quý Cáp (nay là đường Võ Văn Tần).

Hồi đó hẻm Hoa Lan tuy là đường dẫn vào nhà một “ông lớn” nhưng trong hẻm vẫn sinh hoạt bình thường. Phía đầu hẻm là một quán cơm bình dân bán vào buổi trưa, bên cạnh là xe bán cà phê nước ngọt. Đối diện có “vựa” nước đá là những chiếc kệ gỗ lớn bên trên chất đầy nước đá cây, phủ bạt. Rồi thời gian sau ở đầu hẻm có thêm ông sửa xe máy xe đạp, xe trái cây cóc ổi xoài mía ghim… Buổi sáng khách ngồi uống cà phê đọc báo, buổi trưa quán cơm đông khách, bàn ăn dọn cả dưới tán cây điệp khá lớn trong hẻm. Thỉnh thoảng có chiếc xe hơi màu đen sang trọng từ từ ra vô, chờ cho khách đứng lên đẩy lui mấy bộ bàn ghế nhựa cho xe đi qua, dù hẻm đông người bác tài cũng không bấm còi giục giã mà còn vui vẻ gật đầu cám ơn mọi người. Khách quen cũng giơ tay chào lại rồi bình luận, hôm nay ổng đi trễ hén? ủa bữa nay không thấy ổng… “Ổng” là chủ nhân ngôi dinh thự rất đẹp trên một khuôn viện rộng ở cuối hẻm.

Thật ra phần lớn khách biết hẻm này là từ quán cơm bình dân. Không biết quán có từ bao giờ nhưng người sống quanh đó đã quen với cảnh hai vợ chồng chủ quán lui cui dọn hàng từ 7,8 giờ sáng. Quán che mái ghé vào bức tường ở một bên hẻm, mấy bộ bàn ghế nhựa cuối ngày xếp gọn gàng, ba bốn ông lò lớn dùng than đước. Chỉ có nồi cơm lớn là nấu sẵn ở nhà và xe ba gác chở tới vào khoảng 10g, được ông chủ đặt lên cái bếp lớn bên dưới than hồng riu riu cho cơm nóng, ai ăn trễ vào cuối giờ trưa sẽ  được thêm miếng cơm cháy mỏng giòn tan. Thức ăn chén bát phụ gia… chở tới từ sáng sớm, xào nấu tại chỗ thơm phức. Xế chiều lại dọn tất cả về nhà. Công chức ở công sở gần đó, học sinh trường  Lê Quý Đôn, Marie Curie, các bác chạy xích lô, taxi… là khách hàng thường xuyên của quán, chưa kể nhiều người ghé mua cơm mang về nhà ăn.

Cơm trưa ở đây thường có hai, ba món mặn, một hai món canh, mấy món xào, rau sống… đơn giản nhưng rất ngon và rẻ. Một dĩa cơm (cơm thêm và trà đá, chuối tráng miệng không tính tiền) với đĩa lươn xào xả ớt hay xào lăn, tô canh chua lươn bắp chuối rau muống chỉ 20 đồng tiền Việt Nam cộng hòa (lúc đó chưa đổi tiền, mì gói 2 tôm chỉ có 10 đồng một gói). Những món ngon của quán, ngoài món lươn kể trên còn có cá trê chiên chấm nước mắm gừng, khô cá lóc chiên với nước mắm xoài bằm, khổ qua xào trứng hay khổ qua hầm thịt, tép rang nước dừa… tất nhiên không thể thiếu thịt kho hột vịt dưa chua dưa giá ăn với canh cải xanh thịt bằm, hay canh chua cá khô tộ… Những món ăn rặt Nam bộ nhưng quyến rũ khẩu vị của nhiều người.

Bây giờ khu vực này đã thay đổi nhiều, nhà cao tầng mọc lên thay thế những căn nhà phố hay biệt thự, công sở văn phòng ngân hàng san sát, nhà hàng và quán cà phê dày đặc… Nhiều dân cư mới thay thế dân trong hẻm Hoa Lan, lớp khách cũ cũng không còn lui tới nơi đây vì những chủ quán xưa cũng không còn. Dinh thự trong hẻm từ lâu đã vắng người ra vô.

Sài Gòn có hàng ngàn hẻm nhỏ, từ những khu biệt thự trên con đường lớn hay ngang dọc khu bàn cờ, trong xóm nhà lá trên kinh rạch… Hẻm là một phần của đời sống đô thành Sài Gòn, nơi đây hòa hợp giữa lối sống đô thị và làng quê tứ xứ. Người trong hẻm là quan chức hay bình dân, công chức hay buôn bán, sĩ quan nhà binh hay chạy xích lô… ra vô gặp mặt chào hỏi thân tình, gặp chuyện thì qua lại phụ giúp. Không gian hẻm là “của chung” ai sử dụng cũng được, miễn là giữ gìn sạch sẽ và đừng gây phiền hà cho người qua lại. Đặc biệt những quán cơm bình dân trong hẻm vừa ngon vừa rẻ, lại “đậm đà bản sắc” vùng miền của cộng đồng dân cư ở khu vực đó. Khách sành ăn thường tìm đến quán cơm hẻm mà khách lạ đến một lần thì nhớ mãi.

Nhiều người nói rằng chỉ cần một lần bước chân vô những con hẻm của Sài Gòn là có thể cảm nhận được về cuộc sống và con người thành phố này. Hẻm Hoa Lan là một trong muôn vàn hẻm phố như vậy ở Sài Gòn.

Sài Gòn 20.11.2016



Thứ Bảy, ngày 03 tháng 12 năm 2016

MÙA CÚC HỌA MI


Tản văn, Nguyễn Thị Hậu

Mới chừng mươi năm nay vào những ngày chớm đông người Hà Nội lại thấy những chiếc “xe hoa” đầy cúc họa mi bồng bềnh trôi trên đường phố. Màu trắng giản dị và tươi tắn của những cành hoa mới rời bãi đất ven sông Hồng làm cho phố xưa nhà cổ thêm sức quyến rũ những ai lần đầu đến đây. Với người Hà Nội đi xa, mùa cúc họa mi lại gợi nhớ về cả một thời thơ ấu…

Khi gió Đông Bắc đầu mùa tràn về nhưng chưa mang theo cái lạnh tê tái  mà chỉ làm cho không khí dịu lại sau những ngày cuối thu thất thường nắng gió, buổi sáng đến trường đi trong làn sương dày hơn và không khí lành lạnh trong lành, bọn trẻ chỉ mong được nghỉ học để kéo nhau ra bãi ven sông Hồng.  Ở đó có những vạt hoa dại mọc rậm rạp kết vào nhau dày đặc, mỗi khi gió từ sông Hồng ào lên vạt hoa lại nghiêng mình mềm mại. Đứng trên cầu Long Biên nhìn xuống xa xa như có những mảnh lụa trắng nhẹ nhàng bay trên màu xanh của bãi ngô và ruộng rau vụ đông... Không thấy ai gọi tên hoa là gì, cũng chẳng thấy ai mua bán hay cắm trong nhà bao giờ. Thỉnh thoảng gặp những người đàn bà cầm liềm cắt từng ôm cây hoa này, lèn chặt vào hai quang gánh, bọn trẻ hỏi “cắt về làm gì hả bác?” – Cho bò ăn. Mùi cây tươi ngái sực lên, sao bò ăn được nhỉ, lũ trẻ nghĩ thế.

Ngày ấy ngoài bãi ven sông Hồng và cả Bãi giữa nữa luôn là “điểm đến” hấp dẫn của bọn trẻ trong phố. Từ những ngôi nhà ở phố cổ hay căn phòng trong khu tập thể, kể cả nhà biệt thự cũ trên “phố Tây” đã bị chia năm xẻ bảy, chật chội và ngột ngạt, mùa hè như cái lò nung còn mùa đông lúc nào cũng ẩm ướt… Chỉ cần đi theo đường đê cả ngày và đêm thường vắng vẻ, phía ngoài đê là một không gian rộng rãi, thoáng đãng, ngăn ngắt xanh từ triền đê xuống bãi, ngút ngát sông Hồng và những đoàn xà lan chở than, cát…  Chiều mùa đông nhạt nắng những chiếc thuyền xa dần, chỉ còn bóng dáng “cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm…” mơ hồ gợi nỗi niềm tha hương.

 Ra đến bãi sông bọn con gái hay tìm rau dại, vào ruộng ngô nhặt rau muối, trò chuyện với nhau, ở cái tuổi trăng tròn đứa nào không có vài bí mật nho nhỏ có thể đã giữ kín trong lòng nếu không có một ngày với bạn ở bãi sông. Sau lúc tâm sự an ủi trêu chọc lẫn nhau thì kéo nhau đi tìm một hàng ngô nướng trong xóm gần đó, ngồi quanh cái chậu nhôm rách có mẻ than đỏ hồng, vừa hơ bàn tay bắt đầu lạnh cóng vừa chờ mùi thơm ngô nếp tỏa ra cho đến lúc chẳng phân biệt được đâu là những hạt ngô non đâu là chiếc răng xinh. Còn bọn con trai, chúng chơi trò gián điệp tìm bắt hay “quân ta quân địch” bùm chéo, có khi lại đánh nhau với bọn con trai xóm bãi, chán rồi nằm lăn trên cát mịn như nhung mà tán chuyện những vũ trụ hành tinh xa xôi, nhổ cỏ gà chơi chọi, nếu trời hanh nắng chúng xuống sông tắm, quần áo vứt hết trên bờ. Bọn con gái không biết, nhỡ đi qua thì ù té chạy trong khi bọn con trai dưới sông lại reo hò không hề biết ngượng.
***
Thảm hoa dại ngày ấy bây giờ được gọi là cúc họa mi, chở trên xe đạp cũng nhiều gần bằng gánh cho bò ăn ngày trước nhưng bán từng bó nhỏ bọc trong giấy nilon. Bạn, một người “Hà Nội gốc”, có lần nói “xưa chẳng ai mua bán hay cắm loại hoa dại này cả!”. Ừ xưa thế,  nhưng nay khi món ăn dân dã vào nhà hàng máy lạnh để thành “đặc sản”  thì hoa dại có mặt trong ngôi nhà phố cổ cũng là điều bình thường, phải không? Vì người ta nhìn ra cái ngon, vẻ đẹp trong dân dã, hay là vì “người khôn của khó”?

Thật ra thời bao cấp mỗi năm có mấy dịp để mà cắm hoa? Phổ biến nhất là dịp Tết: nhà khá thì có đào, quất, thủy tiên, bình thường thì thược dược, cúc, violet, lay-ơn, hoa bướm, mõm thỏ… thật rực rỡ. Nhà có bình hoa trông trang trọng hẳn lên. Thỉnh thoảng sinh nhật bạn bè tặng nhau bó hồng hay chục hoa đồng tiền đơn được cắm trong bình thủy tinh nhỏ xinh. Bây giờ nhiều loại hoa hơn mà nhu cầu cũng nhiều hơn, ngày nào cũng có thể cắm hoa cho đẹp cho vui mà không cần lý do. Nhiều nhà luôn có bình gốm sành hay bình gốm men màu thân bầu to, có thể cắm vài chục bông sen, mấy mươi bông cúc, bông hồng, bó loa kèn, cúc họa mi hay violet sum suê. Bình hoa đơn sắc như biểu tượng của sự sang trọng và no đủ.

Mùa cúc họa mi chỉ khoảng mươi ngày ngắn ngủi. Dù vậy vẫn như ngày xưa, loài hoa dại này góp thêm vào nguồn sống ít ỏi của nhiều người nghèo khó như những người đàn bà, đàn ông  hàng ngày chở trên chiếc xe đạp cũ kỹ của mình mùa nào hoa ấy từ vùng ngoại ô đi vào thành phố.
Hà Nội đẹp hơn nhờ những bông hoa mà đằng sau nó là những con người bình dị.

Sài Gòn 25.11.2016

Kết quả hình ảnh cho cúc họa mi


Thứ Sáu, ngày 02 tháng 12 năm 2016

Vụn vặt đời thường (132)

... Những người đàn bà tặng hoa cho nhau
Hồng thơm, Ly, Cúc họa mi, Violet
Những loài hoa chỉ một mùa ngắn ngủi
như hạnh phúc của chúng ta
Những người đàn bà 
Qua mỗi mùa hoa
lại nhớ đến nhau
Từng câu chữ dịu dàng
Nhẹ nhàng chia sẻ...

@ Cám ơn em gái, một bạn đọc thầm lặng, từ Sài Gòn nhờ điện hoa Hà Nội gửi tặng chị bó cúc họa mi rất đẹp này <3 p="">


Thứ Sáu, ngày 25 tháng 11 năm 2016

NƠI LƯU GIỮ KÝ ỨC THÀNH PHỐ


Nguyễn Thị Hậu (Tạp chí Người Đô Thị số ra ngày 25/11/2016)

Bảo tàng –  thiết chế văn hóa phổ biến và quen thuộc trên khắp thế giới có nhiều loại hình, nhiều quy mô và chủ đề, phong cách khác nhau. Trong thời đại mà du lịch là ngành kinh tế - văn hóa đang và sẽ rất phát triển thì bảo tàng tại các thành phố là những điểm đến quan trọng, không thể thiếu trong đời sống văn hóa đô thị.
Tham gia chương trình nghiên cứu về bảo tồn di sản văn hóa đô thị tôi có dịp đến một số thành phố “di sản thế giới” ở châu Âu. Tại đây cảnh quan đô thị và những công trình kiến trúc thời trung cổ còn được bảo tồn rất tốt, trở thành “sản phẩm văn hóa” chủ yếu, cùng với dịch vụ du lịch tạo nên ngành kinh tế chính của những thành phố này. Đồng thời hệ thống bảo tàng theo nhiều chủ đề cũng tạo nên sự khác biệt, trong đó Bảo tàng lịch sử của các thành phố luôn giữ vai trò chính yếu.

Bruges là thành phố lớn của Vương quốc Bỉ. Khu vực trung tâm thành phố từ lâu đã được Unesco công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Thành phố có rất nhiều bảo tàng nằm trên những đường phố cổ. Tại quảng trường trung tâm là Bảo tàng lịch sử (Historium Brugge – theo tiếng Hà Lan). Tòa nhà bảo tàng là công trình cổ còn giữ được nguyên vẹn kiến trúc và cả những cấu kiện bằng gỗ bên trong. Nhờ việc bảo tồn và đầu tư trưng bày hiện đại nên bảo tàng rất hấp dẫn và để lại nhiều ấn tượng khó quên cho du khách.
Từ thế kỷ thứ 9 thành phố Bruges là một phần của hệ thống phòng thủ chống lại sự xâm lược của người Bắc Âu. Vì vị trí gần biển Bắc, Bruges dần dần trở thành một thương cảng quan trọng và giao lưu với nhiều nơi khác ở châu Âu. Với tiềm năng tài chính hùng mạnh Bruges phát triển mạnh nhất từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 15 và chính trong thời kỳ này đã xuất hiện những công trình kiến trúc đồ sộ và đẹp nhất. Trong vòng vài trăm năm thời Trung cổ và Phục hưng, Bruges là một trong những trung tâm kinh tế và nghệ thuật lớn nhất châu Âu.

Tại bảo tàng, lịch sử thành phố đã được lồng vào câu chuyện tình yêu của một phụ nữ quyền quý với chàng họa sĩ nghèo. Hình ảnh  người phụ nữ rất đẹp với chiếc áo choàng đỏ trở thành một biểu tượng của thành phố. Có thể nói sự hấp dẫn của bảo tàng là ở đây bởi nó tạo ra sự khác biệt của lịch sử Bruges với những thành phố thời trung cổ hiện diện khắp Châu Âu và nhiều nơi khác.
Du khách tham quan từng tốp nhỏ tối đa 15 người và đi theo sự hướng dẫn qua hệ thống audio (có thể lựa chọn nhiều ngôn ngữ khác nhau) để lần lượt xem hết các phần trưng bày trong khoảng 60 phút. Dựa vào cấu trúc ngôi nhà bảo tàng, mỗi phần trưng bày là một gian khép kín tạo nên sự chú ý cao của du khách, đồng thời mỗi người được  “tương tác” thông qua phương tiện visual studio: phim ảnh, âm nhạc, tiếng động và cả mùi vị… Bằng các giác quan du khách “trải nghiệm” lịch sử cũng như những sinh hoạt hàng ngày của Bruges ở thế kỷ 15 – thời kỳ thịnh trị của Bruges, tham gia chứng kiến câu chuyện của các nhân vật.. . Đây là sự chọn lựa khôn khéo và chính xác của bảo tàng về “thời điểm, sự kiện” điển hình để xây dựng kịch bản trưng bày câu chuyện về thành phố.

Vị trí của bảo tàng lịch sử Bruges cũng là một sự hấp dẫn đối với du khách, bởi vì cuối phần trưng bày tuyến tham quan sẽ dẫn  du khách ra sân thượng của bảo tàng. Từ đây toàn bộ quảng trường trung tâm và các khu phố cổ liền kề hiện ra dưới tầm mắt. Lịch sử “trong bảo tàng” và hiện thực đan xen vào nhau tạo nên những ấn tượng rất sâu sắc.
Cũng như nhiều bảo tàng khác, tại đây có nơi bán đồ lưu niệm mà phần lớn là sách vở, tranh ảnh về bảo tàng. Những sản phẩm lưu niệm khác cũng mang dấu ấn riêng của thành phố Bruges mà không nơi nào có nên du khách ai cũng muốn mua một món đồ lưu niệm. Phòng cà phê và ăn nhẹ cũng trang trí những bức họa nổi tiếng, tạo không khí thư giãn mà vẫn có thể hấp dẫn bởi sự mới lạ. Nguồn thu từ những dịch vụ này rất đáng kể bên cạnh tiền vé vào xem bảo tàng.

Mỗi thành phố đều để lại những dấu ấn lịch sử của mình bằng những di tích lịch sử văn hóa, trong lòng đất và trên mặt đất. Tuy nhiên cộng đồng cư dân và du khách không phải lúc nào cũng có điều kiện và đủ thời gian để có thể tham quan tìm hiểu tất cả những di tích đó, chưa kể nhiều dấu ấn cổ xưa đã biến mất theo thời gian và do những biến cố xã hội. Vì vậy bảo tàng lịch sử thành phố là “giải pháp tối ưu” để mọi người có thể tìm hiểu về lịch sử và văn hóa và những nét độc đáo của thành phố một cách đầy đủ nhất trong thời gian ngắn nhất.

Tiếc rằng khi tìm kiếm trên Google thì những website và tour du lịch giới thiệu về Bruges bằng tiếng Việt không giới thiệu Historical Museum mà thường chỉ có các bảo tàng Sôcôla,  bảo tàng Khoai tây và bảo tàng Kim cương (trong số hàng chục bảo tàng ở đây). Có lẽ vì những bảo tàng này có thể kết hợp shopping – một thói quen và nhu cầu phổ biến của nhiều du khách Việt. Trong khi đó việc tham quan  bảo tàng lịch sử để hiểu biết về nơi mình đến thì hầu như các tour đều bỏ qua. Tôi đã đến khá nhiều bảo tàng lịch sử của những thành phố du lịch nổi tiếng nhưng hầu như rất ít gặp du khách Việt, nếu có chỉ là vài sinh viên du học hoặc người nghiên cứu.  Có lẽ nào người Việt đi du lịch chỉ mang về quà cáp hàng hóa mà không quan tâm đến những câu chuyện về lịch sử - văn hóa của các di sản thế giới để bổi bổ cho sự hiểu biết và tri thức, ngoài những tấm hình selfie chụp vội tại di tích (và do mải chụp hình nên hầu như cũng chẳng nghe được những gì hướng dẫn viên đang thuyết minh).

Ở Việt Nam nếu chỉ đầu tư bảo tồn các khu phố cổ, di tích cổ nhưng không có hệ thống bảo tàng hỗ trợ thì không tạo được đặc trưng riêng biệt. Những bảo tàng khảo cổ hay lịch sử, ẩm thực hay trang phục… của từng thành phố sẽ tạo nên sự khác biệt, đa dạng và sức hấp dẫn lâu dài. Với thời gian bảo tàng trở thành di sản văn hóa do nhiều thế hệ xây dựng và phát triển.

Bruges, đầu tháng 9/2016